BietDieu.comBiết Điều
Làm dâu và cư xử với nhà chồng

Chị em dâu trong một nhà: chia việc, chia lời sao cho không ai thấy thiệt

Chị dâu nghĩ em lười, em dâu nghĩ chị ra oai, mẹ chồng lỡ khen người này trước mặt người kia. Cách giữ hoà khí giữa các chị em dâu, kèm câu nói mẫu từng vai.

Two young women, one in a cobalt blue jacket, share a shopping basket while an older woman bargains for vegetables at a crowded wet market, over-the-shoulder shot, bright mid-morning light

Chị em dâu giữ được hoà khí khi việc chung được chia rõ, lời qua lại được nói thẳng với nhau thay vì qua mẹ chồng hay qua chồng, và không ai đem người kia ra so sánh. Hai người phụ nữ về chung một nhà, không chọn nhau, lại cùng được mẹ chồng nhìn và cả họ nhìn, thì vênh nhau là chuyện dễ hiểu, không phải vì ai xấu tính. Thực tế nhiều chị em dâu sau vài năm lại thân nhau hơn cả chị em ruột, vì chỉ họ mới hiểu cái khó của nhau ở nhà chồng.

Bài này viết cho cả hai phía: người làm chị dâu và người làm em dâu, ở chung nhà hoặc ở riêng nhưng hay gặp dịp giỗ Tết. Có tình huống hay vênh, câu nói mẫu theo vai, những điều nên tránh, và cách để hai người chồng, là anh em ruột, đỡ cho vợ mình chứ không đẩy vợ vào thế đối đầu.

Vì sao chị em dâu dễ vênh nhau

Chị em dâu không lớn lên cùng nhau như chị em ruột, cũng không tự chọn nhau như bạn bè. Họ gặp nhau vì hai anh em trai lấy vợ, rồi bỗng cùng phải chia một căn bếp, một mâm giỗ, một bố mẹ chồng. Mỗi người mang theo nếp của nhà mẹ đẻ, cách làm việc riêng, và nỗi lo riêng của mình về chỗ đứng trong nhà.

Chị dâu về trước thường đã quen nếp, đã chịu khó nhiều năm, nhìn em dâu mới dễ thấy em thong thả quá. Em dâu về sau thì thấy chị nói gì cũng có giọng dạy bảo, làm gì cũng bị so với chị. Mẹ chồng, đôi khi vô tình, lại khen người này trước mặt người kia, hoặc kể chuyện người này với người kia.

Biết điều trong quan hệ chị em dâu là nhìn ra rằng người kia cũng đang lo y như mình. Chị dâu lo mất vai, em dâu lo bị coi thường. Khi một người chủ động nói ra nỗi lo ấy một cách nhẹ nhàng, người kia thường nhẹ nhõm hơn cả. Ví dụ giả định: chị B nói với em dâu mới ngay tháng đầu, "Chị về trước nên quen việc hơn thôi, em có gì chưa rõ thì hỏi chị, chị không chấm điểm em đâu." Một câu như vậy làm hai chị em đỡ dè chừng nhau cả năm.

Khi em dâu mới về: chị dâu đón thế nào cho em đỡ ngại

Người về trước có lợi thế là đã biết nếp nhà, biết tính mẹ, biết ai trong họ dễ, ai khó. Chị dâu biết điều thì dùng lợi thế ấy để đỡ em, không để giữ khoảng cách. Tuần đầu em dâu về, một vài lời mách khéo của chị có giá trị hơn mọi lời khuyên trên mạng.

Những điều nên mách: mẹ thích được hỏi ý chuyện gì, bố hay để ý chuyện gì, ngày giỗ nào trong năm quan trọng nhất, món nào nhà hay ăn. Nói nhẹ, như chuyện trò: "Mẹ hay dậy sớm lắm em ạ, mấy hôm đầu em cứ dậy cùng mẹ, sau mẹ quen rồi thì thoải mái." Không nên mách những chuyện kiểu "mẹ khó lắm, em cẩn thận", vì câu ấy làm em sợ mẹ trước khi kịp quen mẹ, và nếu tới tai mẹ thì chị khó xử.

Chị dâu cũng nên để em có chỗ riêng của em: không giành hết việc trong bếp để chứng tỏ mình quen việc, không đứng sau lưng chỉnh từng động tác. Ví dụ giả định: ngày giỗ đầu tiên em dâu về, chị giao em hẳn một món để em tự làm từ đầu tới cuối, xong thì khen trước mâm. Em dâu có một phần của mình thì đỡ cảm giác là người ngoài.

Tránh nói và thay bằng: theo từng vai

Phần lớn hiểu lầm giữa chị em dâu nằm ở cách nói chứ không ở ý. Bảng dưới là mấy câu hay gặp.

Ai nóiTránhThay bằng
Chị dâu với em dâu"Nhà này không làm thế đâu em.""Mẹ quen làm kiểu này em ạ, chị cũng mất mấy tháng mới quen."
Chị dâu với em dâu"Em về muộn thế, chị làm xong hết rồi.""Em về rồi à, còn phần dọn mâm chị để em với chị cùng làm nhé."
Em dâu với chị dâu"Chị cứ để em làm theo cách của em.""Chị cho em thử cách này một lần, không được em làm lại theo chị."
Em dâu với chị dâu"Mẹ bảo chị hay..." (kể lại lời mẹ)Không kể lại lời mẹ nói về chị. Nếu cần, chỉ nói "Mẹ có dặn chuyện giỗ, chị em mình bàn với nhau xem."
Cả hai, khi mẹ chồng khen người kiaIm lặng, mặt khó chịu"Dạ, chị ấy khéo thật mẹ ạ, con cũng đang học chị."

Điểm chung của các câu thay thế: không đặt mình cao hơn người kia, không lôi mẹ chồng vào làm trọng tài, và luôn mở đường để hai chị em cùng làm. Có câu nghe hơi nhún, nhưng nhún một câu đổi lấy cả năm êm thì đáng.

Chia việc chung cho rõ ngay từ đầu

Nói rõ ai làm gì ở các dịp lớn. Giỗ, Tết, bố mẹ ốm là ba dịp hay vênh nhất. Chị em dâu nên ngồi với nhau, có khi cùng hai người chồng, chia trước. Ai lo món, ai đi chợ, ai dọn dẹp, ai thức đêm ở viện.

Chia theo hoàn cảnh, không chia đều máy móc. Người có con nhỏ, người đi làm xa, người ở gần bố mẹ, mỗi người một hoàn cảnh. Chia đều từng việc nghe công bằng nhưng thực ra có người thiệt. Câu mẫu: "Em đang có bé nhỏ, phần nấu chị lo, em nhận phần đặt đồ với lo tiền giúp chị nhé."

Chuyện tiền nong để hai người chồng bàn. Góp tiền giỗ, tiền chăm bố mẹ, tiền sửa nhà, là chuyện giữa anh em ruột với nhau và với bố mẹ. Chị em dâu tự bàn với nhau dễ bị hiểu là vợ xúi chồng.

Có việc không làm được thì báo sớm. Báo cho người kia trước, không chờ tới ngày rồi biến mất. Câu mẫu: "Chị ơi, tuần sau em phải đi công tác đúng hôm giỗ, phần của em em nhờ anh Hai làm, em gửi thêm đồ về nhé chị."

Ghi nhận công của nhau trước mặt mọi người. Mẹ khen mâm cỗ, kể luôn phần người kia làm. Lời khen chia đôi không làm ai mất phần, lại làm cả hai được nhìn thấy.

Khi mẹ chồng, vô tình hay cố ý, so sánh hai người

Nhiều mẹ chồng hay nói kiểu "con Th nấu ăn khéo thế", "con Ng thì giỏi kiếm tiền", vô tình chia hai con dâu vào hai ô. Người được khen thấy ngại, người không được khen thấy tủi. Cả hai đều không nên đáp lại bằng cách hạ người kia.

Người được khen nên chia lời khen ra: "Mẹ khen con thế chứ chị Ng mới là người lo cho nhà mình nhiều, con còn học chị dài." Người không được khen thì không cần tranh lại, cũng không cần hờn. Nếu thấy mẹ so sánh nhiều lần, có thể nhờ chồng nói riêng với mẹ: "Mẹ ơi, mẹ khen ai thì khen riêng thôi, hai chị em nó nghe so sánh dễ buồn."

Có điều rất nên tránh: kể với chị dâu hoặc em dâu những gì mẹ chồng nói về người kia. Kể lại một lần là mất lòng cả ba người. Lời mẹ nói về ai thì để yên ở đó. Nếu thật sự lo mẹ hiểu lầm người kia, nói với mẹ những điều tốt về người ấy, đó là cách bênh khéo nhất.

Hai người chồng phải đứng đúng chỗ

Chị em dâu vênh nhau lâu ngày thường có phần lỗi của hai anh em trai. Có anh nghe vợ kể về chị dâu, em dâu rồi về nói với anh em mình bằng giọng trách, thế là chuyện của hai người phụ nữ thành chuyện hai anh em ruột. Có anh lại hoàn toàn đứng ngoài, mặc vợ tự lo với nhà mình.

Vai đúng của mỗi người chồng là nghe vợ, giúp vợ hiểu nhà mình, và nói với anh em mình những việc chung cần làm, chứ không chuyển lời trách. Câu mẫu người chồng nói với vợ: "Chị dâu anh tính thẳng, nói thế chứ không ác ý đâu em. Có gì em thấy khó, anh nói chuyện với anh Hai." Còn câu nói với anh trai: "Năm nay giỗ bố mình chia việc rõ ra anh nhé, để hai chị em nó khỏi ngại nhau."

Khi hai anh em ruột bàn việc chung với nhau sòng phẳng, chuyện giữa chị em dâu nhẹ đi rất nhiều. Ngược lại, khi hai anh em có chuyện tiền nong chưa rõ, chị em dâu sẽ là người chịu không khí nặng nề trong bếp.

Khác biệt giữa các miền, và khi đã lỡ to tiếng

Về khác biệt vùng miền, mấy điều sau là thường thấy, không đúng cho mọi nhà:

  • Nhiều nhà miền Bắc coi trọng thứ bậc chị trước em sau, em dâu nên để chị dâu làm đầu mối việc lớn dù em hơn tuổi chị.
  • Nhiều nhà miền Trung giữ lệ con trưởng lo giỗ, nên việc chia giữa chị em dâu thường dựa trên vai của chồng.
  • Nhiều nhà miền Nam xưng hô theo thứ trong nhà, như chị Hai, chị Ba; em dâu gọi theo thứ của chồng là phải phép.
  • Nhà nào cũng thế, tuổi thật không quyết định vai: em dâu lớn tuổi hơn chị dâu vẫn gọi là chị, tuỳ nếp từng nhà.

Khi đã lỡ to tiếng với nhau, người chủ động gỡ trước không phải người thua. Gặp riêng, nói ngắn: "Hôm qua chị em mình đều mệt, em nói nặng lời, em xin lỗi chị." Đừng nhờ mẹ chồng làm hoà giúp, vì mẹ đứng giữa rất khó xử. Sau đó cùng làm một việc chung, như cùng đi chợ hay cùng nấu một bữa, để cả nhà thấy hai chị em đã ổn.

Nếu mâu thuẫn kéo dài vì những chuyện lớn như tiền bạc, nhà đất, thì đó không còn là chuyện cư xử giữa hai người phụ nữ nữa. Hai người chồng và bố mẹ cần ngồi lại, và khi liên quan giấy tờ tài sản thì nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn thay vì để chị em dâu tự giải quyết.

Câu hỏi thường gặp

Chị dâu hay dạy bảo em dâu mới thì em nên phản ứng thế nào?

Nghe trước, cảm ơn, rồi hỏi lại những chỗ chưa rõ. Phần lớn chị dâu nói nhiều vì muốn em làm đúng nếp mẹ, không phải để ra oai. Nếu có việc em muốn làm khác, xin thử một lần thay vì cãi ngay.

Em dâu không phụ việc nhà chồng thì chị dâu nên nói sao?

Hỏi thăm hoàn cảnh của em trước, rồi nhờ một việc cụ thể vừa sức. Tránh so sánh và tránh kể với mẹ chồng. Nếu vẫn khó, để chồng mình nói chuyện với em trai của anh.

Mẹ chồng thiên vị một con dâu thì người kia nên làm gì?

Không tranh lại, không hờn với chị em dâu của mình, vì người kia không có lỗi. Nhờ chồng nói riêng với mẹ về việc so sánh. Giữ quan hệ tốt với chị em dâu thì việc mẹ thiên vị sẽ bớt nặng nề.

Có nên tâm sự chuyện nhà chồng với chị em dâu không?

Có thể chia sẻ chuyện việc nhà, chuyện con cái, nhưng tránh kể lời mẹ chồng nói về người khác và tránh than phiền về bố mẹ. Những lời ấy dễ bị truyền đi và làm nhiều người mất lòng.

Em dâu lớn tuổi hơn chị dâu thì xưng hô thế nào?

Nhiều nhà vẫn để em dâu gọi chị dâu là chị theo vai của chồng, dù tuổi thật ngược lại. Có nhà linh hoạt hơn. Nên hỏi chồng hoặc mẹ chồng nếp nhà mình và theo đó.

Chị em dâu cãi nhau thì ai nên làm lành trước?

Ai thấy mình nói nặng lời thì nên mở lời trước, không phân biệt chị hay em. Gặp riêng và xin lỗi ngắn gọn, không nhờ mẹ chồng làm trung gian. Người làm lành trước thường được cả nhà quý hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138