BietDieu.comBiết Điều
Làm dâu và cư xử với nhà chồng

Mẹ chồng góp ý chuyện nấu nướng, dọn nhà: nghe thế nào, đáp thế nào cho êm

Mẹ nếm canh rồi bảo nhạt, chê cách xếp tủ lạnh, nhắc lau nhà lại. Cách tách lời góp ý khỏi cảm giác bị chê, câu đáp mẫu và lúc nên nhờ chồng nói giúp.

Close-up of hands of a woman in a teal shirt slicing ginger on a wooden board while an older woman points at a simmering pot, cramped city townhouse kitchen, warm afternoon light

Khi mẹ chồng góp ý chuyện nấu nướng hay dọn nhà, cách đáp êm nhất là nhận phần đúng trong lời mẹ nói, hỏi lại cách mẹ làm, rồi quyết định giữ hay đổi sau, chứ đừng phản bác ngay trong bếp. Phần lớn lời góp ý trong bếp không nhằm vào con người bạn, mà là thói quen của một người đã đứng bếp cả đời, thấy khác thì nói.

Bài này tách ba loại góp ý hay gặp: góp ý về món ăn, góp ý về cách dọn dẹp, và góp ý trước mặt người khác. Mỗi loại có cách nghe khác nhau, câu đáp khác nhau, và giới hạn khác nhau giữa chuyện học thêm và chuyện bị chê mãi.

Vì sao lời góp ý trong bếp dễ thành chuyện

Căn bếp là nơi mẹ chồng có quyền lâu năm nhất trong nhà. Bà biết nồi nào nấu cơm ngon, dao nào để ở đâu, nước mắm loại nào bố quen ăn. Con dâu bước vào bếp, dù với ý tốt, vẫn là một người làm khác đi trong lãnh thổ của bà. Nhiều bà góp ý không phải để chê, mà để giữ cho bữa cơm vẫn đúng vị mà chồng con bà quen.

Phía con dâu, bếp lại là nơi dễ thấy mình bị chấm điểm nhất. Cả nhà ăn món mình nấu, mẹ nếm một thìa rồi bảo nhạt, cảm giác giống như bị chê trước mặt cả họ. Hai cảm giác ấy gặp nhau thì một câu rất thường như "canh hơi nhạt con ạ" có thể khiến người này nghĩ mãi cả tuần.

Biết điều trong tình huống này là tách lời nói ra khỏi cảm giác. Mẹ nói canh nhạt, đó là chuyện của nồi canh. Mẹ có ý coi thường mình hay không thì phải nhìn cả tháng, cả năm, không phải từ một câu. Nghe theo cách ấy, bạn đáp được bình thản hơn, và mẹ cũng thấy góp ý với con dâu không phải chuyện đáng ngại.

Góp ý về món ăn: học món nhà, giữ món mình

Hỏi công thức thay vì giải thích. Mẹ bảo món kho của bạn chưa đậm, đừng kể nhà mình vẫn kho thế. Hỏi luôn: "Mẹ kho thế nào cho thấm hả mẹ, lần sau mẹ chỉ con." Câu hỏi này biến lời chê thành buổi dạy, và người đứng bếp lâu năm thường rất thích được hỏi.

Đứng cạnh mẹ nấu một lần cho mỗi món nhà hay ăn. Món nhà chồng hay ăn có lẽ chỉ năm bảy món. Chọn ngày cuối tuần, xin phụ mẹ, nhìn mẹ nêm. Lần sau nấu đúng vị ấy thì lời góp ý sẽ tự ít đi.

Vẫn được nấu món của mình. Học món nhà chồng không có nghĩa là bỏ món nhà mẹ đẻ. Thỉnh thoảng nấu một món quê mình, giới thiệu trước: "Hôm nay con nấu món ở nhà con hay ăn, mẹ ăn thử xem có hợp không." Nói trước như vậy thì mẹ nếm với tâm thế thử món mới, không phải chấm điểm.

Đừng tranh thắng thua bằng mâm cơm. Có người cố nấu thật cầu kỳ để chứng minh mình giỏi; mẹ chồng lại thấy con dâu muốn vượt mặt. Mâm cơm vừa phải, đúng vị nhà, quan trọng hơn mâm cơm khéo.

Chồng cũng vào bếp. Bếp không phải bài kiểm tra riêng của con dâu. Chồng nấu cùng vài bữa trong tuần thì mẹ thấy con trai biết chia việc, còn lời góp ý cũng chia đều cho hai người.

Góp ý về dọn dẹp: nghe dở và đáp được

Góp ý chuyện dọn nhà thường khó chịu hơn chuyện nấu, vì nó dễ nghe như bị chê bẩn. Mấy câu dưới đây giúp giữ hoà khí mà không phải im lặng chịu.

Mẹ nóiCâu đáp dễ gây căngCâu đáp êm hơn
"Lau nhà phải vắt khô giẻ, ướt thế trơn ngã.""Con lau thế quen rồi mẹ.""Dạ, con chưa để ý, để con vắt kỹ hơn. Mẹ thấy chỗ nào còn trơn mẹ nhắc con."
"Tủ lạnh xếp lộn xộn quá, đồ sống đồ chín lẫn lộn.""Tủ có mỗi tí chỗ mà mẹ.""Mẹ chỉ con ngăn nào để đồ sống, ngăn nào đồ chín, con xếp lại theo mẹ cho dễ lấy."
"Chậu rửa bát để qua đêm à?""Con mệt quá nên để mai.""Tối qua con về muộn nên để lại, con xin lỗi mẹ. Hôm nào con mệt con nhờ anh rửa giúp, không để qua đêm nữa."
"Phơi đồ thế này mất nắng."Im lặng, phơi lại kiểu cũ."Mẹ phơi giúp con một lần con xem, chỗ nhà mình nắng chiếu buổi nào hả mẹ?"

Các câu đáp êm đều có ba phần: nhận lời mẹ nói, hỏi lại cách làm, và nêu việc mình sẽ làm. Không cần xin lỗi khi mình không sai, nhưng cũng không cần bảo vệ thói quen của mình trong từng câu. Việc nhỏ như phơi đồ, nhường mẹ thì đỡ một chuyện; việc liên quan tới đồ riêng vợ chồng thì nên nói theo cách khác, xem mục sau.

Khi mẹ góp ý trước mặt khách, họ hàng

Góp ý trong bếp còn dễ chịu, góp ý giữa mâm cơm có khách mới khó. Ví dụ giả định: nhà có giỗ, mẹ chồng nói to giữa mâm rằng con dâu kho cá chưa đậm, cả mâm cười. Lúc ấy phản bác thì mẹ mất mặt, im lặng thì mình tủi. Cách đỡ nhất là cười nhẹ và đáp một câu ngắn có phần đùa: "Con còn phải học mẹ dài dài, năm sau mẹ chấm lại nhé." Câu này nhận phần mình, giữ thể diện cho mẹ, và kết thúc chuyện ngay tại bàn.

Sau khi khách về, nếu bạn thấy tủi, nên nói riêng với chồng trước, rồi để chồng chọn lúc nói với mẹ. Câu chồng nói có thể là: "Hôm nay vợ con nấu từ sáng sớm, mẹ khen một câu trước họ hàng là nó vui cả năm." Câu này không trách mẹ, chỉ nhắc mẹ cách khác.

Nếu tình trạng chê trước mặt người ngoài lặp lại nhiều lần, bạn có thể tự nói với mẹ, chọn lúc chỉ có hai mẹ con, giọng bình thường: "Mẹ ơi, có gì con làm chưa được mẹ cứ nói riêng con, trước mặt các bác con ngại lắm." Phần lớn các bà nghe câu này sẽ hiểu, vì bản thân bà cũng từng làm dâu.

Nhà mỗi miền để ý những gì trong bếp

Những điều dưới đây là thường thấy ở nhiều nhà, không đúng cho mọi nhà. Hỏi mẹ là cách chắc nhất.

  • Nhiều nhà miền Bắc để ý nước dùng phải trong, rau luộc phải xanh, cơm không được khê; món ăn thường thanh, ít ngọt, con dâu quen nêm đường dễ bị nhắc.
  • Nhiều nhà miền Trung ăn đậm và cay hơn, có những loại mắm riêng; con dâu nơi khác về nên hỏi mẹ cách pha mắm chứ đừng mua loại sẵn rồi thay vào.
  • Nhiều nhà miền Nam quen vị ngọt dịu, nước dừa trong món kho; con dâu miền khác nêm ít ngọt dễ bị khen "nhạt".
  • Chuyện dọn dẹp thì gần như ở đâu cũng giống: bàn thờ, bếp và chỗ để nồi niêu là nơi các mẹ để ý nhất, nên hỏi trước khi tự sắp xếp lại.

Vị ăn của một nhà còn tuỳ quê gốc của bố, của bà nội, không chỉ tuỳ miền đang ở. Học vị nhà chồng là học vị của chính gia đình ấy, nhớ theo người, không theo bản đồ.

Một cách học nhanh mà nhiều chị dâu lâu năm hay mách: mua một cuốn sổ nhỏ để trong ngăn kéo bếp, mỗi lần mẹ nêm món gì thì ghi lại lượng mắm, lượng đường, nấu bao lâu. Ghi theo đúng lời mẹ nói, kể cả những chỗ ước lượng như "một nhúm", "vừa sôi lăn tăn". Vài tháng sau, cuốn sổ ấy thành món quà mà nhiều mẹ chồng rất quý, vì thấy con dâu học nếp nhà thật lòng.

Khi chính mình thấy mẹ làm chưa ổn: nói lại thế nào

Góp ý trong bếp không chỉ đi một chiều. Có lúc con dâu thấy mẹ dùng lại dầu chiên nhiều lần, để thức ăn nguội ngoài bàn qua đêm, hay dùng chung thớt cho đồ sống và đồ chín. Đó là chuyện sức khoẻ của cả nhà, nói ra là đúng, nhưng nói sai cách thì thành ra con dâu dạy đời mẹ chồng.

Cách nói đỡ va chạm nhất là đề nghị tự làm phần việc đó thay vì chỉ ra mẹ sai. Ví dụ giả định: thay vì nói "mẹ dùng dầu cũ không tốt đâu", hãy mua thêm một chai dầu nhỏ, nói: "Mẹ ơi, mấy món chiên con làm, con dùng dầu mới cho dễ chiên giòn, dầu cũ mẹ để xào." Thớt cũng vậy, mua thêm một cái thớt màu khác, tự dùng cho đồ chín, mẹ nhìn thấy vài lần rồi tự theo.

Có điều quan trọng thì nhờ chồng nói, hoặc nói qua chuyện của người khác: "Hôm trước bác sĩ ở chỗ con làm dặn thức ăn để ngoài qua đêm dễ đau bụng lắm mẹ ạ, nhà mình cho vào tủ lạnh mẹ nhỉ." Đừng đọc nguyên một bài báo cho mẹ nghe, đừng nói trước mặt cả nhà. Nói một lần, rồi để thời gian làm phần còn lại.

Khi góp ý thành chê bai, và cách gỡ khi mình lỡ cãi

Có lúc bạn đã cãi lại trong bếp, giọng cao hơn mức cần. Gỡ ngay trong ngày: chờ mẹ bớt giận, mang cốc nước hay đĩa hoa quả lên, nói ngắn: "Lúc nãy con nói to với mẹ, con sai rồi. Mẹ chỉ con thì con nghe, chỉ là lúc đó con đang mệt." Không đổ cho mẹ, không giải thích dài. Bữa sau vẫn vào bếp phụ mẹ như thường, đó là cách gỡ rõ nhất.

Còn khi góp ý đã thành chê bai thường xuyên, chê cả gia đình mẹ đẻ, chê ngoại hình, nói nặng mỗi ngày, thì đó không còn là chuyện bếp núc. Lúc đó cần vợ chồng ngồi lại nói thẳng, chồng phải lên tiếng với mẹ, và nếu cần thì nhờ người lớn tin cậy trong họ hai bên. Chuyện xúc phạm kéo dài, ép buộc, động tay chân thì cần tìm người hỗ trợ như hội phụ nữ hay công an xã, phường.

Điều không cần làm: không cần chứng minh mình nấu giỏi bằng cách nấu thật nhiều, không cần dọn nhà ban đêm cho mẹ không thấy lỗi, không cần im lặng giả vờ đồng ý rồi về phòng khóc. Làm đều, hỏi nhiều, nhờ chồng làm cầu nối, thường sau một năm lời góp ý của mẹ sẽ đổi sang giọng dặn dò thay vì giọng nhắc nhở.

Câu hỏi thường gặp

Mẹ chồng chê mình nấu ăn dở thì nên làm gì?

Hỏi mẹ cách nấu và xin đứng bếp cùng mẹ vài lần. Lời chê sẽ thành buổi dạy, và mẹ thường thích được hỏi hơn là được giải thích. Sau đó nấu đúng vị nhà cho những món cả nhà hay ăn.

Có nên nấu món quê mình ở nhà chồng không?

Nên, nhưng giới thiệu trước để cả nhà ăn với tâm thế thử món mới. Đừng thay hết món nhà chồng bằng món quê mình trong thời gian đầu. Xen vào một hai bữa mỗi tuần là vừa.

Mẹ chồng hay sắp xếp lại đồ trong bếp theo ý mẹ thì sao?

Bếp chung thì nên theo cách xếp của mẹ ở những chỗ mẹ hay dùng. Nếu có ngăn riêng cho đồ của vợ chồng, có thể nhẹ nhàng xin mẹ để mình tự xếp ngăn đó. Không nên lén xếp lại sau lưng mẹ.

Mẹ chồng chê mình trước mặt họ hàng thì phản ứng thế nào?

Tại chỗ thì cười nhẹ, đáp một câu ngắn nhận phần mình để giữ thể diện cho mẹ. Sau đó nói riêng với chồng, rồi chọn lúc chỉ hai mẹ con để xin mẹ có gì nói riêng. Đừng tranh luận giữa mâm cơm.

Chồng nên làm gì khi mẹ hay góp ý vợ chuyện bếp núc?

Chồng nên cùng vào bếp, nhận một phần việc nhà, và khi cần thì nói với mẹ những điều vợ ngại nói. Chồng không nên đứng ngoài hay chỉ khuyên vợ nhịn. Việc nhà là việc chung của cả hai vợ chồng.

Khi nào góp ý của mẹ chồng không còn là chuyện bình thường?

Khi nó thành chê bai mỗi ngày, xúc phạm gia đình mẹ đẻ hay ngoại hình, hoặc đi kèm ép buộc, động tay chân. Lúc đó vợ chồng cần nói thẳng với nhau, nhờ người lớn tin cậy, và tìm người hỗ trợ nếu cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138