BietDieu.comBiết Điều
Làm dâu và cư xử với nhà chồng

Làm dâu xa, khác miền: giọng nói, món ăn, nếp nhà và nỗi nhớ nhà mẹ đẻ

Người Nam lấy chồng Bắc, người Bắc làm dâu miền Trung: nghe chưa quen giọng, ăn chưa quen món, xưng hô dễ nhầm. Cách học nếp nhà chồng mà vẫn giữ mình, câu nói mẫu.

A young woman in a peach blouse spreads rice grains with a wooden rake across a sunny rural courtyard while an older woman watches from the porch, high angle, golden late afternoon

Làm dâu xa, khác miền, điều giúp nhiều nhất là coi mình như người đi học một nếp mới: hỏi lại khi chưa nghe rõ, học vài món nhà chồng hay ăn, theo cách xưng hô của nhà, và cùng chồng giữ lịch về thăm nhà mẹ đẻ đều đặn. Khác miền không làm ai sai, chỉ làm hai bên hay hiểu nhầm nhau ở những chuyện rất nhỏ, như một câu nói đùa hay một cách mời ăn.

Bài này dành cho người về làm dâu ở vùng khác quê mình, có thể là Nam ra Bắc, Bắc vào Nam, hay về một tỉnh miền Trung. Bài đi qua những chỗ hay lệch: giọng nói và cách nói, món ăn, xưng hô và nếp nhà, nỗi nhớ nhà; mỗi chỗ có cách làm và câu nói mẫu. Mọi khác biệt vùng miền trong bài đều là điều thường thấy, không đúng với mọi nhà.

Nhà chồng lo gì khi con dâu ở xa về

Bố mẹ chồng có con dâu từ vùng khác về thường có hai nỗi lo lặng lẽ. Một là sợ con dâu không quen, buồn, đòi về. Hai là sợ con dâu không theo được nếp nhà, làm họ hàng bàn tán. Hai nỗi lo này khiến có bố mẹ chiều con dâu quá mức, có bố mẹ lại dặn dò quá nhiều, nghe như chê.

Còn con dâu, xa nhà mẹ đẻ hàng trăm cây số, thường mang cảm giác đơn độc: không ai cùng giọng, không ai hiểu mình nhớ món gì, không có chỗ để chạy về khi có chuyện. Cảm giác ấy làm mình nhạy cảm hơn với mọi lời nói ở nhà chồng.

Hiểu nỗi lo của cả hai bên, bạn sẽ thấy nhiều lời dặn của mẹ chồng thật ra là cách mẹ cố kéo con dâu vào nhà. Và chồng bạn là người duy nhất hiểu được cả hai giọng, hai nếp. Ví dụ giả định: chị M người miền Nam về làm dâu ở một tỉnh miền Bắc, tháng đầu tưởng mẹ chồng mắng mình vì giọng mẹ nói to và gọn; đến khi chồng giải thích ở quê anh ai cũng nói như thế, chị mới thôi lo.

Giọng nói và cách nói: những chỗ hay hiểu nhầm

Không chỉ là chuyện nghe không rõ chữ, mà là cách nói khác nhau giữa các vùng. Mấy chỗ hay gặp:

  • Nhiều vùng nói nhanh, nói to, nói gọn; người vùng khác dễ nghe như đang gắt. Hỏi chồng trước khi buồn, vì rất có thể cả xóm nhà chồng đều nói chuyện với nhau bằng đúng giọng ấy.
  • Có nơi người ta mời ăn nhiều lần, có nơi chỉ mời một lần; khách từ chối một lần là thôi. Người không biết dễ thành ăn ít mà bị nghĩ là chê, hoặc ăn nhiều mà bị nghĩ là không giữ ý.
  • Có vùng hay nói đùa kiểu trêu chọc, ví dụ trêu con dâu nói giọng lạ. Phần lớn là cách làm quen, không phải giễu cợt.
  • Nhiều từ chỉ đồ vật, món ăn khác nhau giữa các miền; nhầm từ là chuyện thường, cười cho qua.
  • Chưa nghe rõ thì hỏi lại, đừng gật đầu cho qua rồi làm sai. Câu mẫu: "Mẹ nói lại giúp con với, con chưa quen giọng nên nghe chưa kịp ạ."

Có một điều nên giữ: đừng bắt chước giọng nhà chồng để đùa, dù với ý thân mật, khi chưa đủ thân. Ngược lại, cũng đừng cố đổi hẳn giọng mình cho giống nhà chồng ngay. Giữ giọng mình, nói chậm hơn một chút, dùng từ chung cho dễ hiểu là đủ. Khi kể chuyện hay nói đùa với nhà chồng, chọn những chuyện ai cũng hiểu, tránh tiếng lóng quê mình. Nhiều bà mẹ chồng về sau lại thích nghe giọng con dâu, coi như nhà có thêm một vùng quê.

Món ăn: học món nhà chồng, giới thiệu món quê mình

Học trước những món ngày thường. Không cần học ngay món cỗ, học năm sáu món nhà hay ăn trong tuần là đủ cho tháng đầu. Hỏi mẹ cách nêm, ghi lại, nấu thử khi có mẹ bên cạnh.

Tập ăn món lạ từng chút. Món quá cay, quá mặn, hay có loại mắm lạ, cứ ăn ít, khen thật lòng những chỗ thấy ngon. Không ăn được thì nói nhẹ: "Món này con chưa ăn quen, để con tập dần mẹ ạ."

Thỉnh thoảng nấu món quê mình. Giới thiệu trước cho cả nhà: "Hôm nay con nấu món ở quê con ngày Tết hay làm, cả nhà ăn thử xem." Nấu một lượng vừa phải, không bắt ai ăn hết.

Đừng so món hai nơi. Tránh câu "ở quê con món này phải ngọt hơn". Hai món hai vị, không cái nào đúng hơn. So sánh làm mẹ chồng nghĩ con chê bếp nhà.

Nhờ nhà mẹ đẻ gửi đặc sản để biếu nhà chồng. Một gói đặc sản quê mình biếu bố mẹ chồng, kèm câu chuyện mẹ đẻ gửi lời hỏi thăm, giúp hai bên thông gia gần nhau hơn.

Xưng hô và nếp nhà: hỏi một lần, nhớ mãi

Mỗi vùng có cách gọi riêng trong họ hàng, và có khi trái hẳn với quê mình. Có nơi gọi em của bố là chú, có nơi gọi là chú hay cậu tuỳ bên nội bên ngoại; có nơi gọi anh chị theo thứ như anh Hai, chị Ba, có nơi gọi bằng tên. Cách chắc nhất là nhờ chồng ngồi viết ra một danh sách những người hay gặp kèm cách gọi, học thuộc trước khi về quê lần đầu.

Nếp nhà cũng vậy. Có nhà ăn sáng ở nhà, có nhà ăn ngoài; có nhà ngủ trưa, có nhà không; có nhà mời cơm từng người, có nhà chỉ mời chung. Những điều này nghe nhỏ nhưng là chỗ người ta nhìn thấy con dâu có để ý hay không. Hỏi mẹ chồng một lần, nói rõ lý do mình hỏi: "Ở quê con mọi người mời cơm chung một câu, nhà mình thì sao hả mẹ, để con mời cho đúng."

Câu hỏi có kèm lý do như vậy vừa cho mẹ biết con dâu quan tâm, vừa cho mẹ hiểu nếp nhà con dâu, để lần sau con lỡ làm theo thói quen cũ, mẹ không nghĩ con thiếu lễ phép. Nếp nào của nhà chồng mà mình thấy khó theo, ví dụ ăn sáng quá sớm trước giờ đi làm, thì nói với chồng trước, để anh thưa với mẹ cách làm cho vừa cả hai bên, chứ đừng âm thầm bỏ qua rồi để mẹ tự phát hiện.

Nỗi nhớ nhà mẹ đẻ và chuyện về thăm

Nhớ nhà là chuyện của người làm dâu xa, không có gì phải giấu. Nhưng nhớ nhà mà để lộ ra bằng cách buồn bã, so sánh, nói chuyện điện thoại với mẹ đẻ hàng giờ trước mặt nhà chồng, thì dễ làm bố mẹ chồng chạnh lòng, nghĩ con dâu không coi nhà này là nhà.

Cách nhẹ nhàng hơn là vợ chồng cùng thống nhất một lịch về thăm nhà mẹ đẻ, mỗi năm mấy lần, dịp nào, ở bao lâu, rồi chồng thưa với bố mẹ mình. Câu mẫu của chồng: "Bố mẹ ơi, nhà vợ con xa, năm nay chúng con định về ngoại dịp hè với dịp giỗ ông ngoại, Tết thì ăn ở nhà mình." Khi việc về ngoại đã được nói rõ từ đầu năm, không ai phải hờn khi tới lúc đi.

Gọi điện cho mẹ đẻ thì vào giờ riêng, không cần giấu nhưng cũng không cần ngồi giữa nhà. Thỉnh thoảng cho bố mẹ chồng nói chuyện với ông bà thông gia vài câu qua điện thoại, hỏi thăm sức khoẻ nhau; nhiều nhà nhờ vậy mà hai bên thông gia xa vẫn thân.

Thông gia ở hai miền: giữ cho hai nhà gần nhau

Khi con dâu ở xa, hai bên thông gia thường ít gặp nhau, có nhà chỉ gặp đúng ngày cưới. Khoảng cách ấy dễ làm hai bên hiểu nhầm: nhà chồng nghĩ nhà vợ không quan tâm, nhà vợ nghĩ con gái mình bị thiệt. Con dâu, cùng với chồng, là người nối hai nhà, và chỉ cần vài việc nhỏ đều đặn là đủ.

Những việc nhỏ ấy là: báo cho bố mẹ đẻ biết ngày giỗ lớn của nhà chồng để ông bà gọi điện hỏi thăm; báo cho bố mẹ chồng biết khi bố mẹ đẻ ốm để bố mẹ chồng gửi lời; mỗi lần về ngoại mang theo chút quà của nhà chồng, mỗi lần về nội mang theo đặc sản nhà ngoại. Câu mẫu khi trao quà cho mẹ chồng: "Mẹ con ở quê gửi cho mẹ ít mắm nhà làm, mẹ con dặn hỏi thăm sức khoẻ bố mẹ."

Có điều nên giữ: đừng kể với bố mẹ đẻ từng chuyện không vui ở nhà chồng. Ở xa, bố mẹ đẻ chỉ nghe được nửa câu chuyện, lo mà không giúp được, rồi có khi giận lây sang thông gia. Chuyện nhỏ thì vợ chồng tự giải quyết, chuyện lớn thì nói đủ đầu đuôi và nói cả phần mình chưa đúng.

Những điều chưa cần làm, và khi lỡ làm sai

Chưa cần đổi hẳn giọng nói, chưa cần nấu được món cỗ nhà chồng, chưa cần thuộc hết họ hàng ngay năm đầu. Cũng không cần bỏ hết nếp nhà mẹ đẻ: nhiều thói quen tốt của quê mình, như cách dọn dẹp hay cách tiếp khách, có thể giữ và từ từ cả nhà chồng cũng quen. Khác biệt vùng miền không phải để một bên đổi hết theo bên kia, mà để hai bên học nhau dần.

Lỡ gọi nhầm vai, lỡ nói một câu theo kiểu quê mình mà nhà chồng nghe như thiếu lễ phép, thì sửa ngay và giải thích nhẹ: "Con xin lỗi bác, ở quê con hay nói vậy, con chưa quen cách nói ở đây." Người lớn thường bỏ qua ngay, vì họ biết con dâu ở xa về.

Nếu nhà chồng chê bai vùng quê của bạn, nói nặng về gia đình mẹ đẻ, và chuyện ấy kéo dài, thì đây không còn là khác miền. Nói với chồng, để chồng nói với bố mẹ mình. Một lời của con trai rằng mình tôn trọng nhà vợ có sức nặng hơn mọi lời con dâu tự bênh. Khi bị xúc phạm kéo dài hoặc có bạo lực, cần tìm người thân tin cậy, hội phụ nữ hay công an xã, phường để được hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Lấy chồng khác miền có khó làm dâu hơn không?

Khó hơn ở những chuyện nhỏ như giọng nói, món ăn, xưng hô, nhưng không phải vì ai sai. Khi đã hỏi rõ và quen nếp, nhiều người làm dâu xa còn được nhà chồng quý vì mang thêm cái hay của quê mình về nhà.

Không nghe rõ giọng mẹ chồng thì có nên hỏi lại không?

Nên hỏi lại, nói rõ là mình chưa quen giọng. Gật đầu cho qua rồi làm sai còn dễ mất lòng hơn. Mẹ chồng thường thông cảm và sẽ tự nói chậm lại với con dâu.

Làm dâu xa nên về thăm nhà mẹ đẻ bao lâu một lần?

Không có số lần chuẩn, tuỳ khoảng cách, công việc và tài chính của hai vợ chồng. Quan trọng là vợ chồng thống nhất lịch từ đầu năm và chồng thưa với bố mẹ để không ai bất ngờ.

Có nên nấu món quê mình ở nhà chồng không?

Nên, nhưng xen vào thỉnh thoảng và giới thiệu trước. Không thay thế món nhà chồng hằng ngày và không so sánh hai vị. Món quê mình là cách để nhà chồng hiểu thêm về mình.

Họ hàng nhà chồng trêu giọng nói của mình thì phản ứng thế nào?

Phần lớn lời trêu là cách làm quen, có thể cười và đùa lại nhẹ nhàng. Nếu lời trêu thành chê bai, lặp lại nhiều, nhờ chồng nói khéo với người đó. Không cần cãi tay đôi trước mọi người.

Xưng hô trong nhà chồng khác quê mình thì học thế nào?

Nhờ chồng viết danh sách người hay gặp và cách gọi, học trước khi về. Gặp ai chưa chắc thì đi cạnh chồng để anh giới thiệu. Gọi nhầm thì xin lỗi và sửa ngay, người lớn thường bỏ qua.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138