Khi bố mẹ hai bên cùng ốm một lúc, cách êm nhất là mỗi người con ruột đứng chính bên bố mẹ mình, người còn lại không đứng ngoài mà nhận những việc cụ thể ở bên kia và lo phần nhà cửa, con cái. Vợ chồng chia việc theo mức nặng nhẹ và theo ai đang có người đỡ, không chia theo kiểu "bên anh anh lo, bên em em lo" rồi bỏ mặc nhau.
Bố chồng nhập viện, đúng tuần ấy mẹ vợ ngã ở nhà, con nhỏ đang ốm, cả hai vợ chồng vẫn phải đi làm. Đây là lúc vợ chồng dễ cãi nhau nhất, và cũng là lúc hai bên gia đình nhìn nhau xem con mình có bị "kéo đi" không. Bài này nói cách xếp việc, chia ca, nói gì với hai bên, những câu dễ làm tổn thương nhau khi mệt, và cách gỡ khi một bên đã thấy tủi. Bài không bàn chuyện bệnh, chuyện thuốc; việc đó để bác sĩ.
Vì sao lúc này dễ vỡ nhất
Khi chỉ một bên ốm, vợ chồng dễ đồng lòng: cả hai cùng dồn về một chỗ. Khi hai bên cùng ốm, mỗi người tự nhiên lo bố mẹ mình trước, và mỗi người lại thấy người kia không lo đủ cho bố mẹ mình. Câu "sao anh không vào thăm mẹ em" và câu "em toàn ở bên ngoại" có thể bật ra trong cùng một buổi tối, khi cả hai đã mệt rã rời.
Bố mẹ hai bên cũng có cảm giác riêng. Bố chồng nằm viện thấy con dâu mấy hôm không vào, có thể nghĩ con dâu chỉ lo nhà mình. Mẹ vợ ở nhà nghe con gái nói bận chăm bố chồng, có thể tủi mà không nói. Anh chị em hai bên mỗi bên nhìn một kiểu.
Nhận ra những cảm giác ấy là bình thường giúp vợ chồng không biến lúc khó thành lúc trách nhau. Trước khi chia việc, hai người cần nói với nhau một câu: chúng ta cùng một phía, hai bên đều là bố mẹ của chúng ta.
Ngồi lại xếp việc trong một buổi tối
Đừng chia việc trong lúc đang chạy ở hành lang bệnh viện. Ngồi lại ít nhất một lần, dù chỉ ba mươi phút, xếp cho cả tuần.
- Liệt kê tình hình hai bên. Bên nào nằm viện, bên nào ở nhà, bên nào có anh chị em ở gần đỡ, bên nào neo người. Bên neo người cần người hơn.
- Liệt kê các việc cụ thể. Trực đêm, mang cơm, đưa đi khám, lo thủ tục, đi chợ, nấu nướng, đưa đón con, giữ việc ở cơ quan.
- Mỗi người con ruột đứng chính bên mình. Đứng chính nghĩa là liên lạc với bác sĩ, quyết cùng anh chị em ruột, có mặt những lúc quan trọng.
- Người còn lại nhận việc cụ thể bên kia. Ví dụ con dâu nhận nấu cơm mang vào viện cho bố chồng hai bữa một ngày, con rể nhận đưa mẹ vợ đi khám buổi chiều thứ năm.
- Một người giữ phần nhà. Con cái, cơm nước, giấy tờ ở nhà. Có thể luân phiên, nhưng phải có người nhận rõ, không thì con nhỏ là người chịu thiệt.
- Nói rõ giới hạn sức mình. Ai không thể nghỉ việc, ai chỉ trực được hai đêm một tuần. Biết giới hạn của nhau thì không ai kỳ vọng quá sức người kia.
Nếu cả hai bên đều cần người hơn sức vợ chồng có, thì chuyện cần nói với anh chị em hai bên, hoặc cân nhắc thuê người chăm một phần theo khả năng. Không ai phải gánh đến kiệt sức để chứng tỏ mình có hiếu.
Câu nói mẫu với hai bên
Người chồng nói với bố mẹ mình về vợ: "Bố ơi, mẹ vợ con mấy hôm nay ngã đau chân, vợ con chạy hai đầu. Cô ấy nấu cơm mang vào cho bố mỗi trưa, còn tối con trực với bố." Nói rõ vợ đang làm gì cho bên này để bố mẹ không nghĩ con dâu vắng mặt.
Người vợ nói với mẹ mình về chồng: "Mẹ ơi, bố chồng con đang nằm viện, anh ấy trực đêm bên đó. Chiều thứ năm anh ấy đưa mẹ đi khám, còn con ngày nào cũng ghé mẹ buổi tối." Cho mẹ biết con rể vẫn có phần với mình.
Con dâu hoặc con rể gọi hỏi thăm bên kia: Dù chỉ năm phút: "Mẹ ơi, chân mẹ đỡ chưa ạ? Con đang ở viện với bố con, chiều thứ năm con qua đưa mẹ đi khám." Cuộc gọi tự gọi có giá trị hơn lời nhắn qua vợ hoặc chồng.
Với anh chị em hai bên: "Anh chị ơi, tuần này bên ngoại em cũng có người ốm, vợ chồng em trực được tối thứ hai, thứ tư. Anh chị xếp các tối còn lại giúp em nhé." Nói thẳng hoàn cảnh để anh chị hiểu, không gánh hết rồi im lặng.
Khi mệt mà vợ hoặc chồng trách: "Anh mệt rồi, mình đừng nói lúc này, tối mai mình ngồi xếp lại việc nhé." Dừng trước khi câu nặng lời bật ra.
Câu dễ tổn thương khi mệt và cách nói khác
Khi kiệt sức, người ta dễ nói những câu mà bình thường không bao giờ nói. Biết trước để kịp đổi.
| Tránh | Người kia nghe thành | Thay bằng |
|---|---|---|
| "Bố mẹ anh thì anh lo, bố mẹ em thì em lo." | Hai gia đình tách đôi, mình bị bỏ một mình | "Mình chia việc hai bên thế nào cho đỡ nhau?" |
| "Bên em lúc nào cũng có chuyện." | Chê nhà vợ hoặc nhà chồng | "Đợt này hai bên cùng khó, mình cố một chút." |
| "Mẹ em ốm nhẹ thôi mà." | Coi nhẹ bố mẹ người kia | "Mẹ em đang thế nào, em cần anh làm gì?" |
| "Sao em không vào thăm bố anh?" | Trách mà không thấy người kia đang làm gì | "Hôm nào em sắp xếp vào được, bố hay nhắc em." |
| Im lặng, tự làm hết rồi giận | Người kia không biết mình cần giúp | Nói rõ việc mình cần người kia nhận |
Trong thời gian bố mẹ ốm, vợ chồng nên chủ động hỏi nhau mỗi tối một câu: "hôm nay em thế nào", "anh có mệt quá không". Chăm người ốm lâu ngày thì người chăm cũng cần được chăm.
Con nhỏ và nhà cửa trong những tuần ấy
Khi hai bên cùng ốm, người dễ bị bỏ quên nhất là con nhỏ ở nhà. Bố mẹ chạy hai đầu, con ăn tạm, ngủ muộn, đi học trễ, có khi bị gửi hết nhà này sang nhà khác. Trẻ lớn một chút sẽ hiểu ông bà ốm, nhưng vẫn cần biết hôm nay ai đón mình, tối nay ai ở nhà với mình.
Vợ chồng nên giữ cho con một vài điều cố định: một người đón con mỗi ngày, bữa tối có người lớn ngồi cùng dù chỉ mười lăm phút, giờ ngủ không xê dịch nhiều. Nói với con bằng lời con hiểu: "Ông nội đang nằm viện, bà ngoại đau chân, tuần này bố trực với ông, mẹ ghé bà, tối nào mẹ cũng về ngủ với con." Nếu con đủ lớn, cho con một việc nhỏ như gọi điện hỏi thăm bà, vẽ một bức tranh mang vào cho ông. Trẻ thấy mình góp được phần thì bớt lo.
Việc nhà thì chấp nhận làm ở mức tối thiểu trong mấy tuần: cơm đơn giản, nhà gọn vừa đủ. Nếu anh chị em, hàng xóm thân ngỏ ý giúp đón con hay nấu một bữa, cứ nhận và cảm ơn, khi họ có việc thì mình đỡ lại. Đây không phải lúc để giữ thể diện "nhà mình tự lo được". Chăm bố mẹ hai bên cho tốt cần cả một mạng lưới người thân, không chỉ hai vợ chồng.
Con dâu chăm bố chồng, con rể chăm mẹ vợ: chuyện riêng tư
Chăm bố mẹ người kia khi ốm có những việc khó: thay đồ, vệ sinh, tắm rửa. Con dâu chăm bố chồng, con rể chăm mẹ vợ có thể làm cả hai bên ngại. Nguyên tắc chung là hỏi ý người bệnh, để người bệnh chọn ai giúp mình những việc ấy. Nhiều người lớn tuổi muốn con ruột hoặc người cùng giới làm, cũng có người chẳng ngại gì.
Khi chưa rõ, người chăm lùi ra trước, nói: "Bố ơi, việc thay đồ để anh ấy tối về làm, hay bố muốn con nhờ chú điều dưỡng giúp ạ?" Câu này cho người bệnh quyền chọn mà không phải nói lời từ chối. Những việc không riêng tư như đút cháo, lau mặt, xoa tay, đọc tin cho nghe thì con dâu, con rể làm được và thường được quý.
Không có quy định ai phải làm việc gì theo giới. Người chồng chăm mẹ mình tắm rửa, người vợ chăm bố mình đi lại đều là chuyện bình thường. Điều duy nhất cần để ý là thể diện và sự thoải mái của người bệnh.
Khác biệt giữa các vùng và cách gỡ khi một bên đã tủi
Ở nhiều nhà miền Bắc, quan niệm con dâu chăm bố mẹ chồng trước còn khá rõ, nên con dâu ở bên ngoại chăm mẹ đẻ có khi bị họ hàng nói ra nói vào. Người chồng lúc đó cần đứng ra nói với bố mẹ và họ hàng mình rằng hai vợ chồng đã chia việc. Ở miền Trung, nhiều gia đình đông con cháu, việc chăm người ốm hay được chia đều trong họ. Ở nhiều nhà miền Nam, con gái chăm bố mẹ đẻ là chuyện tự nhiên, bố mẹ chồng thường thông cảm hơn. Đó là thường thấy, tuỳ làng, tuỳ nhà.
Nếu một bên đã tủi, ví dụ mẹ vợ buồn vì con rể mấy tuần không ghé, người con rể tự gọi, tự đến, nói thật: "Mẹ ơi, mấy tuần nay bố con nằm viện, con lo bên đó nhiều, để mẹ buồn con xin lỗi. Bố con ra viện rồi, chủ nhật này con với cô ấy về ăn cơm với mẹ." Không nhờ vợ xin lỗi hộ.
Khi đợt ốm đã qua, vợ chồng nên ngồi lại một lần để nói với nhau những gì đã làm tốt, chỗ nào còn để người kia một mình. Đợt ốm sau, và khi bố mẹ hai bên càng già, chuyện này sẽ còn lặp lại. Những gì học được lần này là nền cho những lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ hai bên cùng ốm thì nên ưu tiên bên nào?
Ưu tiên bên nặng hơn và bên neo người hơn, không ưu tiên theo nội hay ngoại. Mỗi người con ruột đứng chính bên bố mẹ mình, người còn lại nhận việc cụ thể ở bên kia để không bên nào thấy bị bỏ.
Con dâu chăm bố chồng ốm có ngại không?
Có thể ngại với những việc riêng tư như thay đồ, vệ sinh. Nên hỏi ý bố chồng, để bố chọn ai giúp, còn những việc như đút cháo, lau mặt, trò chuyện thì con dâu làm được và thường được quý.
Vợ chồng cãi nhau vì chuyện chăm bố mẹ hai bên thì làm sao?
Dừng khi đang mệt, hẹn một buổi ngồi lại xếp việc cho cả tuần. Nói về việc cụ thể cần làm, tránh những câu chê hay so sánh hai bên gia đình.
Đi làm cả hai vợ chồng thì chăm bố mẹ ốm thế nào?
Chia ca trực theo những buổi mỗi người sắp xếp được, nhờ anh chị em hai bên cùng chia, và cân nhắc thuê người chăm một phần theo khả năng. Không ai nên gánh đến kiệt sức.
Có cần nói với bố mẹ bên này về việc mình đang chăm bên kia không?
Nên nói, do người con ruột nói với bố mẹ mình, kèm việc cụ thể người kia vẫn đang làm cho bên này. Bố mẹ biết rõ thì không nghĩ con dâu hay con rể vắng mặt vì không quan tâm.
Một bên bố mẹ trách vì ít đến thăm thì gỡ thế nào?
Người bị trách tự gọi điện hoặc tự đến, nói thật lý do, xin lỗi và hẹn ngày cụ thể. Không nhờ vợ hoặc chồng xin lỗi hộ, và giữ đúng lời hẹn sau đó.