Xin bố mẹ cho ra ở riêng êm nhất khi người con ruột là người nói, nói lúc nhà yên chứ không phải sau một trận cãi, đưa lý do thật hướng về tương lai (gần chỗ làm, con sắp đi học, muốn tự lập) và kèm ngay một kế hoạch cụ thể để bố mẹ thấy mình không bị bỏ lại: mấy hôm về một lần, ai lo việc gì cho bố mẹ.
Bố mẹ buồn khi con ra ở riêng là chuyện tự nhiên, không phải vì bố mẹ khó. Điều cần tránh là để nỗi buồn ấy biến thành cảm giác bị chê, bị bỏ, hoặc nghĩ con dâu, con rể xúi. Bài này đi qua chuyện vợ chồng thống nhất với nhau, chọn người mở lời, câu nói mẫu, cách đáp khi bị hỏi vặn, những câu nên tránh, khác biệt giữa các miền và việc làm sau khi đã dọn đi.
Bố mẹ nghe tin con ra ở riêng thì nghĩ gì
Câu đầu tiên hiện ra trong đầu nhiều ông bố bà mẹ là "nhà mình có gì không phải à". Bố mẹ dễ nghĩ con ra ở riêng vì không chịu được nếp nhà, vì mẹ nói nhiều, vì bố khó tính. Nếu người ra ở riêng là con trai một hoặc con trai trưởng, bố mẹ còn lo chuyện người ngoài nói ra nói vào: "nhà ấy con dâu về được mấy năm là đòi đi". Với bố mẹ vợ, nỗi lo thường là con gái đi xa thì mình hết người gần.
Ngoài nỗi lo bị chê, còn một nỗi lo rất thật mà ít ai nói: lo tuổi già. Ai sẽ đưa mình đi khám, ai đỡ khi trái gió trở trời, ai đi chợ khi mình yếu. Bố mẹ không nói ra, nhưng mọi câu hỏi vặn sau đó đều xoay quanh nỗi lo này.
Hiểu như vậy để thấy: lời xin ra ở riêng tốt nhất không chỉ là "chúng con đi", mà phải trả lời được hai câu bố mẹ không hỏi thành lời: con có chê nhà mình không, và rồi ai lo cho bố mẹ. Trả lời được hai câu ấy, phần còn lại dễ hơn nhiều.
Chuẩn bị và mở lời theo thứ tự
Đừng để câu chuyện ra ở riêng bật ra giữa một lần to tiếng. Chuẩn bị từ vài tuần trước.
- Vợ chồng thống nhất trọn vẹn với nhau. Không được để một người muốn đi, một người còn lưỡng lự, vì bố mẹ sẽ nhìn ra và kéo người lưỡng lự về phía mình. Bàn rõ: đi lúc nào, ở đâu, tiền thuê hoặc mua ra sao, ai về thăm hôm nào.
- Chọn người nói là con ruột. Ra ở riêng khỏi nhà chồng thì người chồng nói, khỏi nhà vợ thì người vợ nói. Người còn lại ngồi cùng, góp một hai câu nhưng không là người dẫn chuyện.
- Chọn lúc nhà vui, không chọn lúc vừa cãi. Một buổi tối bình thường, cả nhà ăn xong ngồi uống nước. Tránh dịp giỗ, Tết, lúc bố mẹ ốm hay vừa có chuyện buồn.
- Nói lý do hướng về tương lai. Gần chỗ làm, con chuẩn bị vào lớp một gần trường, muốn tập tự lo. Không nêu lý do là những gì không ưng ở nhà.
- Đưa kế hoạch chăm bố mẹ ngay sau lý do. Ví dụ: tối thứ tư và cả ngày chủ nhật về ăn cơm, ai lo đưa bố đi khám định kỳ, ai đi chợ cho mẹ khi mưa bão.
- Cho bố mẹ thời gian. Không cần bố mẹ gật đầu ngay buổi đó. Nói xong, để vài hôm cho bố mẹ nghĩ, rồi mới bàn tiếp chuyện ngày dọn.
Nếu nhà cũng đang có chuyện cần người, ví dụ bố mới ốm dậy, nên lùi thời điểm một vài tháng. Ra ở riêng đúng lúc bố mẹ cần người thì dù lý do chính đáng cũng khó tránh bị hiểu lầm.
Câu nói mẫu cho từng lúc
Mở lời: Người con ruột nói: "Bố mẹ ơi, vợ chồng con bàn với nhau mấy tháng nay rồi, chúng con muốn thưa với bố mẹ một chuyện. Cháu sắp vào lớp một, trường gần chỗ làm của chúng con, chúng con tính thuê nhà ở gần đó để đưa đón cho tiện."
Đưa kế hoạch: "Tối thứ tư với cả ngày chủ nhật chúng con về ăn cơm với bố mẹ. Lịch khám của bố thì con vẫn đưa đi như cũ. Có việc gì bố mẹ gọi, hai mươi phút là chúng con về tới." Con số cụ thể làm bố mẹ yên tâm hơn lời hứa chung chung.
Khi mẹ hỏi "nhà mình có gì không phải à": "Không phải đâu mẹ, ở với bố mẹ chúng con được chăm từng bữa cơm. Chính vì thế chúng con mới phải tập tự lo, chứ ở mãi thì chúng con lười mất." Người con dâu hoặc con rể nói thêm: "Con cảm ơn mẹ mấy năm nay, mẹ dạy con được bao nhiêu việc."
Khi bố nói "đi thì đi, khỏi về": Không cãi lúc bố đang giận. "Dạ, chúng con chưa đi ngay đâu bố, bố cứ nghĩ đã, mấy hôm nữa con thưa lại với bố." Lời giận đầu tiên thường không phải lời cuối.
Ngày dọn đi: "Bố mẹ ơi, chúng con đi rồi chủ nhật về ăn cơm với bố mẹ. Phòng con vẫn để đấy, khi nào về ngủ lại với bố mẹ nhé." Giữ lại một chút đồ trong phòng cũ cũng là cách nói "đây vẫn là nhà con".
Đồ đạc, tiền nong và căn phòng cũ khi dọn đi
Ngày dọn đi là ngày bố mẹ nhìn rõ nhất con có còn coi nhà là nhà không. Đừng dọn sạch trơn căn phòng như trả phòng trọ. Để lại một bộ chăn gối, vài bộ quần áo, đồ dùng cá nhân tối thiểu, để khi về ăn giỗ, về chơi có thể ngủ lại. Những đồ bố mẹ sắm cho lúc cưới, nếu nhà mới chưa cần, hỏi bố mẹ muốn con mang theo hay để lại; nhiều mẹ muốn con mang theo để thấy đồ mình mua được dùng.
Chuyện tiền là chỗ dễ vướng. Có bố mẹ muốn cho con một khoản để thuê nhà, sắm đồ; có bố mẹ lại mong con vẫn góp tiền chợ cho nhà cũ như trước. Nhận hay không nhận, góp hay không góp, vợ chồng bàn trước rồi người con ruột nói rõ với bố mẹ. Nếu nhận, nói lời cảm ơn cả hai vợ chồng cùng nói. Nếu đã quen góp tiền chợ, trong mấy tháng đầu có thể tiếp tục góp một phần nhỏ, ví dụ giả định vài trăm nghìn mỗi tuần mang về khi ăn cơm cùng, tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán nơi mình sống. Đó không phải tiền trả nợ, mà là cách nói "chúng con vẫn là người trong nhà".
Một chi tiết nhỏ mà người từng trải hay nhắc: đưa bố mẹ một chiếc chìa khoá nhà mới. Không phải để bố mẹ sang bất cứ lúc nào, mà để bố mẹ biết cửa nhà con luôn mở cho mình. Nếu vợ chồng ngại, ít nhất hãy mời bố mẹ sang sớm, trước khi mời bạn bè.
Câu nên tránh khi xin ra ở riêng
Có những câu nói thật lòng nhưng đặt sai chỗ, làm bố mẹ nghe thành chê, thành trách.
| Tránh | Bố mẹ nghe thành | Thay bằng |
|---|---|---|
| "Ở chung ngột ngạt quá." | Nhà mình làm con khổ | "Chúng con muốn tập tự lo cho quen." |
| "Vợ con muốn ra ở riêng." | Con dâu xúi, con trai không có chính kiến | "Vợ chồng con bàn với nhau rồi." |
| "Bố mẹ khó quá." | Bị phán xét, bị kết tội | Không nhắc lý do không ưng |
| "Người ta ai chả ra ở riêng." | So nhà mình với nhà người | "Cháu đi học gần chỗ đó, tiện cho cả nhà." |
| Báo khi đã thuê xong nhà | Con không coi mình ra gì | Thưa trước, để bố mẹ có thời gian nghĩ |
Nếu thật sự có chuyện không ổn trong nhà, đó là chuyện vợ chồng nên nói riêng với nhau, rồi nếu cần thì nói với bố mẹ vào một lúc khác, bằng cách khác. Đừng gói nó vào lời xin ra ở riêng, vì như vậy bố mẹ nhận cùng lúc hai cú sốc.
Khác biệt giữa các miền và giữa các nhà
Ở nhiều gia đình miền Bắc, nhất là vùng quê, con trai trưởng ở với bố mẹ để lo hương khói vẫn là nếp thường thấy, nên con trưởng xin ra ở riêng có khi phải nói chuyện với cả các bác, các chú. Cách hay được dùng là nói rõ ai sẽ lo việc giỗ chạp, Tết nhất, để họ hàng yên tâm. Ở miền Trung, nhiều nhà trọng việc con cái gần bố mẹ, ra ở riêng nhưng gần nhà thường dễ được chấp nhận hơn đi xa.
Ở nhiều nhà miền Nam, vợ chồng ra ở riêng sau cưới hoặc sau vài năm là chuyện khá phổ biến, bố mẹ thường nói thẳng là buồn nhưng ủng hộ. Ở thành phố, nhiều nhà ra ở riêng vì nhà chật, có khi còn là bố mẹ đề nghị trước.
Đó là những điều thường thấy, không phải luật. Tuỳ làng, tuỳ nhà, tuỳ con trưởng hay con út. Hỏi một người lớn mà bố mẹ tin, như cô, chú, bác, về cách mở lời cũng là một cách hay: có khi người đó còn đỡ lời giúp bạn.
Sau khi dọn đi, và nếu lỡ làm bố mẹ buồn
Ba tháng đầu sau khi ra ở riêng là lúc bố mẹ để ý nhất xem con có giữ lời không. Về đúng lịch đã hứa, kể cả khi bận. Gọi điện vài lần mỗi tuần, hỏi chuyện nhỏ: hôm nay mẹ đi chợ mua gì, bố tập thể dục chưa. Mời bố mẹ sang nhà mới ăn bữa cơm đầu tiên, để bố mẹ biết con ở đâu, sống ra sao. Nhiều bố mẹ chỉ yên lòng khi đã tự mắt nhìn nhà con.
Lỡ nói chuyện ra ở riêng trong lúc nóng, bố mẹ tổn thương, thì quay lại xin lỗi phần lời nói, không nhất thiết rút lại quyết định: "Bố mẹ ơi, hôm trước con nói lúc đang bực, con nói không phải. Chuyện ra ở riêng thì chúng con vẫn muốn, nhưng con xin thưa lại với bố mẹ cho đàng hoàng."
Có những nhà bố mẹ phản đối gay gắt, kéo dài. Vợ chồng vẫn có quyền quyết định nơi ở của mình; biết điều là quyết mà vẫn giữ lễ, vẫn về thăm, vẫn chăm bố mẹ. Còn nếu ở chung có xúc phạm kéo dài, ép tiền bạc hay bạo lực, ra ở riêng là chuyện cần làm, kèm nhờ người thân tin cậy hoặc chính quyền xã, phường hỗ trợ khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Ra ở riêng có bị coi là bất hiếu không?
Không, nếu vợ chồng vẫn chăm lo cho bố mẹ, về thăm đều và có mặt khi bố mẹ cần. Hiếu thảo nằm ở việc làm cho bố mẹ, không nằm ở chuyện ở chung một mái nhà.
Ai nên mở lời xin bố mẹ cho ra ở riêng?
Người con ruột nên mở lời với bố mẹ mình, người còn lại ngồi cùng góp lời. Như vậy bố mẹ không nghĩ con dâu hay con rể xúi, và hiểu đó là quyết định chung của hai vợ chồng.
Nên đưa lý do gì khi xin ra ở riêng?
Lý do thật và hướng về tương lai như gần chỗ làm, con đi học, muốn tự lập. Tránh nêu những điều không ưng ở nhà, vì bố mẹ sẽ nghe thành bị chê và câu chuyện dễ thành cãi nhau.
Bố mẹ phản đối thì có nên bỏ ý định không?
Không nhất thiết. Cho bố mẹ thời gian, nói lại vào dịp khác, nhờ người lớn bố mẹ tin đỡ lời. Nếu đã quyết thì vẫn giữ lễ, giữ lịch về thăm để bố mẹ thấy con không đi xa lòng.
Con trai một hoặc con trưởng có nên ra ở riêng không?
Tuỳ hoàn cảnh từng nhà. Nếu ra ở riêng, nên nói rõ với bố mẹ và họ hàng ai lo việc giỗ chạp, ai chăm bố mẹ khi ốm, và ưu tiên ở gần để về thăm được thường xuyên.
Sau khi ra ở riêng nên về thăm bố mẹ bao lâu một lần?
Không có mức chuẩn, quan trọng là đều và giữ đúng lời đã hứa. Ở gần có thể về ăn cơm mỗi tuần, ở xa thì gọi điện thường xuyên và về vào các dịp đã hẹn.