Nuôi chó mèo ở chung cư mà giữ được hoà khí là nhờ ba việc: báo trước nhà sát vách rằng nhà mình có con vật, nhường thang máy và ôm hoặc giữ ngắn dây khi gặp người, và xử lý ngay mọi vết bẩn, tiếng sủa trước khi có ai phải lên tiếng. Phần lớn hàng xóm không ghét thú cưng, họ chỉ ghét cảm giác phải chịu thay cho người nuôi.
Người nuôi thường thấy con vật của mình hiền và sạch. Người không nuôi chỉ thấy một con chó lạ trong thang máy chật, hay một vũng nước ở hành lang. Bài này không bàn chuyện được nuôi hay không theo luật và nội quy; chỉ bàn cách cư xử hằng ngày: ở thang máy, hành lang, khi có người sợ, khi chó sủa đêm, và khi thú cưng đã lỡ gây chuyện.
Người không nuôi chó mèo nghĩ gì
Một chị hàng xóm từng bị chó cắn hồi nhỏ, mỗi lần thang máy mở ra thấy một con chó, dù nhỏ, tim chị đập mạnh. Một ông cụ bị dị ứng lông mèo. Một bà mẹ trẻ có con mới biết đi, sợ con bị cào. Những nỗi sợ này không phải lúc nào cũng nói ra, nhưng người nuôi nên đoán trước.
Câu người nuôi hay nói nhất là "chó nhà em hiền lắm, không cắn đâu". Người sợ nghe câu đó không thấy yên tâm hơn, mà thấy nỗi sợ của mình bị gạt đi. Với họ, chuyện không phải con chó có cắn hay không, mà là họ có được quyền thấy an toàn trong không gian chung hay không.
Biết điều là đặt cảm giác của người kia lên trước sự tự tin của mình về con vật. Lùi lại, giữ dây ngắn, để người kia đi trước; những cử chỉ đó nói nhiều hơn mọi lời giải thích về tính nết con chó.
Ở thang máy và hành lang: thứ tự việc
Đây là những chỗ chung chật nhất, cũng là nơi hàng xóm hình thành ấn tượng về nhà nuôi thú cưng.
- Ôm hoặc giữ dây ngắn trước khi cửa mở. Chó nhỏ thì bế lên. Chó lớn thì dây ngắn sát chân, cho chó đứng góc trong.
- Nhường thang máy khi có người. Thang đã có người, nhất là người già, trẻ nhỏ, thì hỏi trước: Nhà cháu có chú chó, bác có ngại không ạ, để cháu đi chuyến sau. Thang đông thì chờ chuyến sau luôn, không cần hỏi.
- Đi thang hàng hoặc giờ vắng nếu toà nhà có quy định. Nhiều toà nhà chỉ cho thú cưng đi thang hàng; làm theo dù thấy bất tiện.
- Không thả chó tự đi ở hành lang. Kể cả vài bước từ cửa nhà ra thang máy. Một con chó chạy thẳng về phía người đang đi là đủ để người đó sợ cả năm.
- Mang sẵn túi và khăn. Lỡ có vết bẩn trong thang máy, hành lang thì lau ngay, xịt khử mùi nếu có. Đừng để người dọn vệ sinh hay hàng xóm phát hiện trước.
- Mèo không thả ra hành lang. Mèo tự đi sang nhà khác, nằm trước cửa người ta, cào thảm chùi chân, là chuyện rất hay gây khó chịu.
Một chi tiết nhỏ người nuôi lâu năm hay nhắc: cắt móng chó gọn, tắm đều, vì mùi trong thang máy kín là thứ hàng xóm để ý trước cả tiếng sủa.
Câu mẫu theo từng lúc
Giữ giọng xin phép và cảm ơn. Không giảng giải về tính nết con vật nếu người kia không hỏi.
- Khi mới chuyển đến, báo nhà sát vách: Nhà em có nuôi một chú chó nhỏ, em giữ trong nhà là chính, có gì làm phiền anh chị cứ nói thẳng em nhé.
- Gặp người tỏ ra sợ: Chị cứ đi trước ạ, em giữ nó rồi. Không nói thêm "nó hiền mà".
- Khi trẻ con hàng xóm muốn sờ: Cháu hỏi bố mẹ đã nhé, rồi cô cho sờ nhẹ ở lưng thôi. Hỏi bố mẹ đứa trẻ trước khi cho lại gần.
- Khi bị phàn nàn tiếng sủa: Em xin lỗi anh, ban ngày nhà đi làm hết nên nó sủa, em đang tìm cách, tuần này em nhờ người trông thêm.
- Khi hàng xóm đề nghị không đi chung thang: Dạ được ạ, em sẽ chờ chuyến khác, cảm ơn chị đã nói với em.
- Sau một lần sự cố: Hôm qua chó nhà em làm bẩn trước cửa nhà mình, em lau rồi nhưng vẫn sang xin lỗi anh chị.
Tránh và thay bằng
Những câu dưới đây đều là câu người nuôi nói thật lòng, nhưng người nghe lại thấy bị coi nhẹ.
| Tránh | Người kia nghe thấy | Thay bằng |
|---|---|---|
| Nó hiền lắm, không cắn đâu | Nỗi sợ của mình không được tính | Lùi lại, giữ dây ngắn, để người kia đi trước |
| Có mỗi tí nước thôi mà | Phải chịu phần bẩn thay người nuôi | Lau ngay, xin lỗi một câu |
| Nó là con nhà em đấy | Bị đòi thông cảm như với người | Nói chuyện con vật như con vật, nhận trách nhiệm như chủ nuôi |
| Nhà kia cũng nuôi sao không ai nói | Bị đáp trả, chuyển chủ đề | Nghe chuyện của nhà mình trước |
| Không sao đâu, chó mèo mà | Người dị ứng, người sợ bị gạt đi | Hỏi người kia muốn mình làm gì |
Nếu bạn là người không nuôi mà bị làm phiền, cách nhắc cũng giống các tình huống khác: gặp riêng, kể chuyện cụ thể, nhờ một việc rõ ràng. Ví dụ: Em nhờ chị giữ dây ngắn khi ra thang máy, con em mới hai tuổi, cháu sợ lắm.
Chó sủa khi nhà đi vắng: việc cần làm trước khi ai lên tiếng
Phần lớn phàn nàn về chó ở chung cư là tiếng sủa ban ngày khi cả nhà đi làm, và người nuôi thường không biết vì không có mặt. Cách biết sớm nhất là hỏi thẳng nhà sát vách sau tuần đầu nuôi: Chị ơi, ban ngày nhà em đi vắng, chó nhà em có sủa nhiều không ạ, chị cứ nói thật. Câu hỏi này làm hàng xóm thấy được tôn trọng, và cho bạn thông tin thật.
Nếu được biết là có sủa, hãy cho hàng xóm thấy bạn đang làm gì: nhờ người trông vài buổi, cho chó đi dạo lâu hơn trước khi đi làm, để chó ở phòng xa tường chung. Kể lại cho hàng xóm sau một tuần: Em đã nhờ người dắt đi buổi trưa, chị thấy đỡ chưa ạ?
Chó sủa đêm hay mèo kêu đêm cũng vậy. Ban đêm tiếng vọng xa, nhà trên, nhà dưới đều nghe. Không có câu nói nào thay được việc làm, nhưng một câu báo trước kèm một việc làm cụ thể thì giữ được rất nhiều cảm tình.
Ở các vùng, các kiểu nhà khác nhau
Ở nhà phố trong ngõ, nuôi chó giữ nhà là chuyện lâu năm, người ta quen tiếng sủa, quen chó nằm trước cửa. Chuyển lên chung cư, nhiều gia đình mang theo nếp đó và thấy hàng xóm khó tính. Thật ra không gian khác nhau: ở chung cư, hành lang và thang máy là của chung, không có sân riêng để chó chạy.
Nhiều người lớn tuổi ở nông thôn phía Bắc và miền Trung quen nuôi chó thả rông, ít quen chuyện dắt dây, nên khi ông bà lên ở cùng, người trẻ trong nhà cần nói khéo về nếp chung cư. Ở nhiều khu đô thị phía Nam, nuôi chó mèo trong căn hộ phổ biến hơn, nhưng mức chịu đựng của hàng xóm cũng khác từng toà. Đây là điều thường thấy, không phải nơi nào cũng vậy; hỏi ban quản lý và vài nhà nuôi lâu trong toà là biết nếp chỗ mình.
Nếu chưa rõ nội quy toà nhà về thú cưng, hãy hỏi ban quản lý trước khi mang con vật về. Còn chuyện được nuôi đến đâu theo pháp luật là chuyện khác, có nơi khác để hỏi; ở đây chỉ bàn cách sống cạnh nhau.
Khi thú cưng đã lỡ gây chuyện
Chó cắn rách túi đồ của người khác trong thang máy, mèo cào xước cửa nhà bên, chó lao ra làm một em bé ngã. Những lúc đó điều đầu tiên không phải là giải thích, mà là hỏi người kia có sao không, rồi nhận trách nhiệm ngay tại chỗ: Chị và cháu có sao không ạ, em xin lỗi, lỗi ở em giữ dây không chặt.
Sau đó, trong ngày, sang nhà người ta một lần nữa, hỏi thăm lại, và nói rõ mình sẽ chịu phần thiệt hại nếu có, ví dụ giả định một chiếc túi rách hay một vết xước cần sơn lại. Nói trước khi người kia phải đòi. Nếu có người bị thương, đưa đi khám, chịu chi phí và hỏi thăm cho tới khi khỏi; việc này không phải chuyện xã giao mà là trách nhiệm.
Những câu cần tránh lúc này: "nó chỉ đùa thôi", "bình thường nó không thế đâu", "tại cháu nhà chị chạy lại gần". Dù có phần đúng, nói ra lúc đó chỉ làm người kia thấy bạn đang chối. Phần giải thích, nếu cần, để dành cho lần nói chuyện sau, khi mọi người đã bình tĩnh.
Và nếu sự cố khiến hàng xóm muốn bạn đưa con vật đi nơi khác, đừng cãi ngay ở cửa. Nghe hết, cảm ơn họ đã nói, rồi nói bạn sẽ suy nghĩ và làm gì trước mắt cho an toàn.
Những việc người nuôi lâu năm làm mà ít ai để ý
Đây là những thói quen nhỏ khiến hàng xóm quên mất là nhà bạn có nuôi con vật, cũng là lời khen tốt nhất.
- Dắt chó đi vệ sinh dưới sân trước khi vào thang máy, không để nó nhịn tới hành lang.
- Đặt thảm chùi chân bên trong cửa, không đặt ngoài hành lang nơi lông bám rồi bay theo gió.
- Không tắm, chải lông cho chó mèo ở ban công khi nhà dưới đang phơi đồ.
- Đổ cát mèo đã dùng vào túi kín, mang xuống điểm rác, không để trong thùng rác chung ở hành lang qua đêm.
- Khi đi xa, nói với nhà sát vách ai sẽ đến cho ăn, để họ không lo khi thấy người lạ mở cửa.
- Dịp Tết hay khi nhà bên có việc vui, mang chút quà nhỏ sang, cảm ơn đã thông cảm cả năm. Không cần nhắc tới con vật, người ta tự hiểu.
Không có việc nào trong số này tốn nhiều tiền. Chúng chỉ đòi người nuôi nhớ rằng con vật là niềm vui của nhà mình, còn hành lang là chỗ ở của cả tầng.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi chó ở chung cư có cần báo hàng xóm không?
Nên báo nhà sát vách và nhà đối diện ngay từ đầu, kèm câu có gì làm phiền thì cứ nói. Báo trước làm hàng xóm thấy được tôn trọng và dễ nói thật khi có chuyện, thay vì chịu đựng rồi báo thẳng ban quản lý.
Dắt chó vào thang máy có người thì nên làm gì?
Bế chó nhỏ lên hoặc giữ dây ngắn, cho chó đứng góc trong. Nếu trong thang có người già, trẻ nhỏ hay người tỏ ra sợ, hỏi một câu và sẵn sàng đi chuyến sau. Không nói "nó hiền lắm" để thay cho việc lùi lại.
Hàng xóm phàn nàn chó sủa ban ngày thì trả lời sao?
Xin lỗi, cảm ơn họ đã nói, và nói rõ việc mình sẽ làm như nhờ người trông, cho chó đi dạo lâu hơn. Sau một tuần quay lại hỏi họ thấy đỡ chưa. Lời hứa kèm việc làm thật giữ được hoà khí.
Mèo nhà mình sang nằm trước cửa nhà hàng xóm có sao không?
Với nhiều người đó là phiền, nhất là người sợ hay dị ứng lông mèo. Nên giữ mèo trong nhà, không thả ra hành lang. Nếu mèo đã lỡ sang, sang xin lỗi và hỏi xem có bẩn hay hỏng gì không.
Con nhỏ hàng xóm muốn sờ chó nhà mình thì có nên cho không?
Hỏi bố mẹ đứa trẻ trước, được đồng ý mới cho lại gần, và chỉ cho sờ nhẹ khi mình giữ chó. Nếu bố mẹ ngần ngại thì cười và đi tiếp. Đừng để trẻ tự lại gần khi người lớn chưa biết.
Nhà không nuôi mà hàng xóm để chó bẩn hành lang thì nhắc sao?
Gặp riêng, nói việc cụ thể như vết bẩn trước cửa sáng nay, và nhờ họ lau giúp. Tránh câu chê chung chung về việc nuôi chó. Nếu đã nhắc vài lần mà không đổi, lúc đó mới nhờ ban quản lý nhắc chung.