BietDieu.comBiết Điều
Hàng xóm, chung cư và tân gia

Mượn đồ hàng xóm và cho hàng xóm mượn: hỏi thế nào, trả ra sao, từ chối cho khéo

Mượn cái thang, chiếc khoan, mấy cái ghế của nhà bên: hỏi lúc nào, trả trong bao lâu, trả kèm gì; còn khi bị mượn món quý hay mượn mãi không trả thì nói sao cho khéo.

A young Vietnamese man in a chocolate brown jacket returns a folding ladder to an older neighbor standing at her doorway, wide shot, soft late afternoon light

Mượn đồ hàng xóm cho phải là hỏi trước một hôm nếu được, nói rõ dùng việc gì và bao giờ trả, tự sang lấy và tự mang trả tận tay, trả sạch sẽ, đúng hẹn, có khi kèm chút quà nhỏ; cho mượn thì có quyền từ chối món quý hay món đang cần, miễn nói rõ lý do và gợi cách khác. Một món đồ mượn trả đúng hẹn xây được nhiều lòng tin hơn mười lời chào.

Mượn đồ là chuyện rất thường giữa hàng xóm: cái thang thay bóng đèn, cái khoan treo tranh, mấy chiếc ghế nhựa khi nhà có khách, nồi to nấu cỗ. Chuyện thường thì dễ xuề xoà, và cũng vì xuề xoà mà sinh khó chịu. Bài này đi qua cả hai chiều: khi mình là người mượn và khi mình là người cho mượn, kèm câu nói mẫu cho lúc khó nhất là nhắc trả và từ chối.

Người cho mượn thường nghĩ gì mà không nói

Người cho mượn hiếm khi nói "không". Họ nói "được", rồi về nhà nghĩ: cái khoan ấy mới mua, liệu có bị hỏng; cái thang ấy mai nhà mình cũng cần; mấy cái ghế ấy lần trước trả thiếu một chiếc. Họ ngại nhắc vì sợ mang tiếng tính toán với hàng xóm. Có người còn kể: cho mượn cái máy khoan, ba tháng sau phải đi mua cái mới vì ngại sang hỏi, trong khi nhà bên chỉ đơn giản là quên.

Vì thế người mượn biết điều là người làm cho chủ đồ không phải lo những điều đó. Hỏi rõ, hẹn rõ, giữ gìn, trả đúng, và nếu có gì hỏng thì nói trước. Chủ đồ không cần quà, họ cần thấy món đồ của mình được tôn trọng như chính chủ dùng.

Ngược lại, người cho mượn cũng có giới hạn. Biết điều không có nghĩa là món gì cũng phải cho mượn. Đồ quý, đồ kỷ niệm, đồ dùng hằng ngày, đồ nguy hiểm, có quyền nói không, miễn nói khéo.

Khi mình là người mượn: thứ tự việc

Áp cho đồ dùng trong nhà, dụng cụ, bàn ghế, xoong nồi. Xe máy, ô tô, tiền là chuyện khác, nặng hơn nhiều, không thuộc phạm vi bài này.

  1. Nghĩ xem có thật cần mượn không. Món rẻ, dùng thường xuyên thì nên tự mua. Mượn mãi một món là đặt người kia vào thế khó.
  2. Hỏi trước, nếu được thì trước một hôm. Sang tận cửa hoặc gọi điện, không nhờ trẻ con sang hỏi.
  3. Nói rõ dùng làm gì, bao giờ trả. Người cho mượn cần biết món đồ đi đâu và bao giờ về.
  4. Tự sang lấy, tự mang trả tận tay. Không để chủ phải mang sang, không gửi lại qua bảo vệ hay để trước cửa.
  5. Trả sạch, trả đủ, trả sớm hơn hẹn nếu được. Nồi rửa sạch, lau khô; ghế lau bụi; dụng cụ cất đúng hộp.
  6. Kèm chút quà nếu mượn lâu hoặc mượn món lớn. Ít hoa quả, đĩa xôi; nồi mượn nấu cỗ thì trả kèm ít đồ ăn đã nấu.

Có một nếp cũ nhiều người lớn vẫn nhắc: trả nồi, trả bát cho nhà bên thì đừng trả không, bỏ vào đó ít bánh, ít trái cây. Không bắt buộc, nhưng là cách nói cảm ơn rất nhẹ mà ai cũng hiểu.

Câu mẫu khi mượn và khi trả

Giữ giọng nhờ, nói rõ thời gian. Trả thì cảm ơn cụ thể món đồ đã giúp mình việc gì.

  • Hỏi mượn: Chú ơi, chiều mai cháu thay bóng đèn ở hành lang nhà cháu, chú cho cháu mượn cái thang khoảng một tiếng, xong cháu mang sang trả ngay ạ.
  • Hỏi mượn ghế khi nhà có khách: Chị ơi, chủ nhật nhà em có giỗ, chị cho em mượn tám cái ghế nhựa, tối em mang trả, có gì vướng chị cứ nói em nhé.
  • Khi trả: Cháu gửi chú cái thang, nhờ chú mà cháu thay xong cả ba bóng. Cháu có chút cam, chú dùng cho vui.
  • Khi trả trễ: Em xin lỗi chị, em hứa tối qua mà nay mới trả được, lần sau em sẽ báo trước nếu chậm.
  • Khi lỡ làm hỏng: Chú ơi, cháu dùng thì mũi khoan bị gãy, cháu xin lỗi chú. Cháu mua mũi mới thay rồi, chú xem có đúng loại không ạ.

Khi mình là người cho mượn: từ chối và nhắc trả cho khéo

Từ chối khó hơn cho mượn, nhưng có những lúc nên từ chối: món đồ quý, đồ kỷ niệm của bố mẹ để lại, máy móc đắt tiền, đồ mà nhà mình cũng đang cần dùng ngay. Cách nói khéo là nói lý do thật, ngắn, và gợi cách khác: Cái máy này anh mượn của bạn, không tự cho mượn lại được. Đầu ngõ có hàng cho thuê theo ngày đấy em ạ. Hoặc: Chiều nay nhà chị cũng cần dùng, mai chị cho em mượn được không?

Có người thấy ngại từ chối nên nói dối là hỏng, là cho người khác mượn rồi. Nói dối dễ lộ trong một khu ở gần nhau. Một câu thật lòng "món này chị giữ kỹ lắm, chị xin lỗi em" làm người hỏi hiểu ngay và ít khi giận.

Nhắc trả thì nhắc sớm, đừng để quá lâu rồi mới nói. Câu nhắc nên cho người kia một lý do để trả mà không thấy bị đòi: Em ơi, cuối tuần này nhà chị cần cái thang để lau quạt trần, em dùng xong chưa? Hay: Chị hỏi xem mấy cái ghế dùng xong chưa em, nhà chị sắp có khách. Nói như vậy là nhắc mà không trách.

Nếu nhắc hai lần mà vẫn chưa trả, có thể sang tận nơi hỏi: Chị sang lấy mấy cái ghế luôn cho em đỡ phải mang. Thường đến lúc này đồ sẽ về, và lần sau bạn có quyền từ chối nhẹ nhàng.

Một điều nên giữ cho mình: cho mượn món gì thì ghi nhớ hoặc ghi vào điện thoại là ai mượn, ngày nào. Không phải để đòi cho bằng được, mà để khỏi nhầm nhà khi nhắc. Nhắc nhầm một nhà không mượn là chuyện còn khó gỡ hơn chuyện mất một cái thang. Và nếu món đồ rẻ, đã lâu, người mượn lại là nhà thân, đôi khi cứ coi như cho hẳn cũng là một cách giữ tình hàng xóm.

Tránh và thay bằng ở cả hai chiều

Phần lớn khó chịu quanh chuyện mượn đồ không đến từ món đồ mà từ cách hỏi và cách trả.

TránhNgười kia phật lòng vìThay bằng
Sai trẻ con sang mượnKhó từ chối, không biết dùng việc gì, bao giờ trảNgười lớn tự sang hỏi
Mượn mà không hẹn ngày trảChủ đồ không biết bao giờ đồ vềHẹn rõ: tối nay, cuối tuần
Để đồ trả trước cửa rồi điKhông biết đã trả chưa, đủ chưa, không được cảm ơnTrả tận tay, nói một câu cảm ơn
Giấu chuyện làm hỏngPhát hiện ra sau, mất lòng tinNói ngay, thay hoặc sửa
Từ chối bằng cách nói dốiDễ lộ, mất lòng hơn từ chối thậtNói lý do thật, gợi cách khác
Nhắc trả trước mặt người khácBẽ mặt, như bị đòi nợNhắc riêng, kèm lý do mình cần dùng

Nếu món mượn là thứ lớn, như xe máy, hay là tiền, thì những nguyên tắc trên chưa đủ, và nên nghĩ kỹ trước khi cho mượn. Chuyện đó nằm ở mục quà cáp, vay mượn, tiền nong.

Nếp mượn đồ ở ngõ phố, chung cư và các vùng

Ở ngõ phố và làng quê, chuyện mượn qua mượn lại rất tự nhiên: cái chõ đồ xôi, cái mâm, bộ bàn ghế khi có cỗ, có khi cả ngõ góp đồ cho một đám. Ở nhiều làng phía Bắc và miền Trung, khi nhà có việc, hàng xóm tự mang bàn ghế, xoong nồi sang mà không cần hỏi; sau đám, chủ nhà mang trả từng nhà kèm phần cỗ. Ở nhiều khu phía Nam, cách mượn cũng xuề xoà, nhưng trả kèm chút quà nhỏ là nếp được quý. Đây là những điều thường thấy, mỗi nơi một kiểu; hỏi người ở lâu trong ngõ là biết.

Ở chung cư, hàng xóm ít mượn đồ hơn vì ít quen, và cũng vì mỗi nhà có đủ đồ. Chính vì vậy, một lần mượn trả đẹp ở chung cư lại có giá trị lớn: nó là cái cớ để hai nhà quen nhau. Nhiều mối hàng xóm thân bắt đầu từ cái thang, cái khoan.

Ở bất kỳ đâu, có một thứ không nên mượn của hàng xóm: đồ dùng cá nhân như dao cạo, khăn mặt, và thuốc men. Thuốc thì hỏi người bán thuốc, người có chuyên môn, không mượn ai.

Một nếp nhỏ mà hay: nhà nào có món đồ hay được mượn, như cái thang, cái khoan, bộ bàn ghế gấp, nên báo với vài nhà quanh mình là cần cứ sang lấy, kèm một câu dặn nhẹ là dùng xong mang trả giúp. Nói trước như vậy làm người mượn đỡ ngại và chủ đồ cũng đỡ phải nhắc. Ngược lại, nhà mình cần món gì ít dùng, hỏi quanh xem nhà ai có trước khi đi mua, vừa tiết kiệm vừa có dịp qua lại.

Lỡ làm mất, làm hỏng hoặc quên trả thì gỡ thế nào

Lỡ làm hỏng món đồ mượn, ví dụ giả định một chiếc nồi cơm điện hay một chiếc ghế gãy chân, thì nói ngay khi trả, đừng chờ chủ phát hiện. Tốt nhất là mua món mới tương đương hoặc tốt hơn rồi mang sang, kèm lời xin lỗi. Nếu không biết loại nào, hỏi chủ: Cháu muốn đền lại cái nồi, bác chỉ cháu loại bác quen dùng nhé. Đừng hỏi "hết bao nhiêu tiền" ngay câu đầu.

Nếu chủ nói "thôi không sao", vẫn nên đền, hoặc ít nhất mang sang một món quà có giá trị tương đương. Câu "không sao" phần nhiều là lời lịch sự; món đồ mất thì vẫn mất.

Lỡ quên trả lâu, đến khi chủ phải nhắc mới nhớ, thì trả ngay trong ngày, nhận thẳng: Em xin lỗi chị, em quên mất, để chị phải nhắc em ngại quá. Kèm chút quà nhỏ. Không giải thích bận việc này việc nọ. Lần sau, nếu mượn lại, tự đặt hẹn trả rồi nhắc chính mình.

Câu hỏi thường gặp

Mượn đồ hàng xóm nên trả kèm gì không?

Không bắt buộc, nhưng mượn lâu hoặc mượn món lớn thì trả kèm chút hoa quả, bánh trái là một cách cảm ơn nhẹ nhàng. Mượn nồi nấu cỗ thì nhiều nhà trả kèm ít đồ ăn đã nấu. Quan trọng hơn quà là trả đúng hẹn và sạch sẽ.

Từ chối cho hàng xóm mượn đồ thế nào cho khéo?

Nói lý do thật và ngắn như món đồ quý, đồ đang cần dùng, rồi gợi cách khác như nơi cho thuê hay hẹn hôm khác. Tránh nói dối là đồ hỏng, vì ở gần nhau dễ lộ và mất lòng hơn.

Hàng xóm mượn đồ mãi không trả thì nhắc sao?

Nhắc riêng, kèm một lý do mình cần dùng, như cuối tuần nhà cần cái thang. Nhắc hai lần chưa trả thì sang tận nơi đề nghị tự mang về. Tránh nhắc trước mặt người khác.

Làm hỏng đồ mượn của hàng xóm thì đền thế nào?

Nói ngay khi trả, mua món mới tương đương hoặc tốt hơn mang sang kèm lời xin lỗi. Không chắc loại nào thì hỏi chủ loại họ quen dùng. Chủ nói không sao thì vẫn nên đền hoặc tặng lại món có giá trị tương đương.

Có nên để trẻ con sang hỏi mượn đồ hàng xóm không?

Không nên. Trẻ con không nói rõ được dùng việc gì, bao giờ trả, và hàng xóm khó từ chối một đứa trẻ. Người lớn nên tự sang hỏi, tự lấy và tự trả.

Ở chung cư có nên mượn đồ hàng xóm không?

Được, nếu thật cần và với món thông thường như thang, khoan, ghế. Một lần mượn trả đẹp còn là cái cớ để hai nhà quen nhau. Món dùng thường xuyên thì nên tự mua để khỏi phiền người khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138