Lần đầu đi bê tráp, việc của bạn gọn trong mấy điều: đến điểm tập trung sớm, mặc đúng đồ đội được phát, đi theo đúng thứ tự trưởng đoàn xếp, đứng nghiêm khi hai nhà chào nhau, trao tráp bằng hai tay cho người đỡ tráp bên kia khi có hiệu lệnh, rồi giữ ý cho tới lúc về. Bạn không phải nói nhiều; người thay mặt hai họ đã lo phần lời lẽ.
Được nhờ bê tráp là được tin: thường là em họ, bạn thân, người chưa vợ chưa chồng mà nhà trai thấy tươm tất. Nhưng chính vì là người trẻ, chưa từng đi, nên dễ lúng túng ở những chỗ rất nhỏ như cầm tráp thế nào, nhìn đi đâu, có được chụp ảnh không. Bài này đi qua từng chặng, kèm câu nói mẫu và những chỗ hay vô ý.
Vì sao nhà trai và nhà gái để ý đội tráp
Đội bê tráp là thứ hai họ nhìn thấy đầu tiên trong buổi ăn hỏi. Trước khi người đại diện mở lời, trước cả lúc cô dâu ra chào, hàng người đi đều bưng những mâm đỏ đã nói thay nhà trai rằng: nhà này coi trọng buổi lễ, chuẩn bị chu đáo, đông đủ con cháu. Đội tráp đi lộn xộn, người cười đùa, người nghe điện thoại, thì dù lễ vật đầy đủ đến đâu, nhà gái vẫn thấy hụt.
Với nhà gái, lúc nhận tráp cũng là lúc họ hàng đứng xem rất kỹ. Các bà các cô thường để ý chàng trai nào đi đầu, đứng có thẳng không, trao tráp có nhẹ tay không. Chuyện này không phải để chê bai, mà vì trong lòng họ, buổi ăn hỏi là lần đầu con gái mình chính thức được nhà kia đến hỏi, họ muốn mọi chi tiết đều đẹp.
Hiểu như vậy thì thấy việc của người bê tráp không nặng, chỉ cần nghiêm túc trong khoảng một hai tiếng. Vui chơi, chụp ảnh, ăn uống để dành sau khi lễ xong. Ai đi bê tráp với tâm thế đó thường được hai nhà nhớ và mời lại cho những dịp sau.
Các chặng của một buổi bê tráp
Mỗi nơi một lệ, trưởng đoàn hoặc người dẫn lễ sẽ dặn cụ thể. Dưới đây là trình tự thường thấy để bạn hình dung trước.
- Tập trung trước giờ xuất phát. Thường sớm hơn giờ hẹn ở nhà gái cả tiếng. Đến muộn là cả đoàn phải chờ, mà giờ đến nhà gái nhiều nhà đã chọn sẵn và rất giữ.
- Thay đồ đội, nhận tráp. Đội được phát áo đồng bộ, có khi phải mặc thử từ hôm trước. Nhận tráp, hỏi trưởng đoàn mình đứng thứ mấy, tráp mình đựng gì để khi nhà gái hỏi thì biết.
- Đi thành hàng tới cổng nhà gái. Đi chậm, đều bước, giữ khoảng cách với người trước. Hai tay giữ tráp ngang ngực hoặc theo cách trưởng đoàn chỉ, không đung đưa.
- Dừng ở cổng chờ hai nhà chào nhau. Đây là lúc dễ mất tập trung nhất vì phải đứng chờ. Đứng thẳng, nhìn về phía trước, không quay sang nói chuyện.
- Trao tráp khi có hiệu lệnh. Đối diện người đỡ tráp nhà gái, hai bên cúi chào nhẹ, trao bằng hai tay, chờ người kia cầm chắc rồi mới buông. Có nơi hai bên còn trao phong bì nhỏ cho nhau, nhận bằng hai tay và nói cảm ơn.
- Vào nhà, ngồi theo chỗ chỉ định. Đội tráp thường ngồi riêng một chỗ, không ngồi lẫn lên ghế của người lớn hai họ.
- Nhận lại tráp lại quả khi ra về. Nhà gái chia lại một phần lễ vật. Nhận bằng hai tay, đi theo hàng ra xe, không mở xem bên trong.
Nếu tráp nặng, nhất là tráp có chai, có bánh xếp cao, đừng ngại nói với trưởng đoàn để đổi hoặc đỡ giúp. Đánh rơi tráp mới là chuyện khó gỡ, còn đổi người bưng thì không ai để ý.
Nói gì trong suốt buổi
Đội tráp nói rất ít. Nhưng có vài lúc cần một câu cho phải phép.
- Khi trao tráp cho người đỡ tráp nhà gái: "Em gửi chị ạ." hoặc chỉ mỉm cười cúi đầu nếu đội được dặn giữ im lặng.
- Khi nhận phong bì lì xì từ người đỡ tráp: "Em cảm ơn chị, chúc chị sớm có tin vui."
- Khi người lớn nhà gái hỏi chuyện lúc ngồi trong nhà: "Dạ, cháu là em họ của anh B, cháu ở cùng xã với anh ạ."
- Khi có người mời uống rượu mà mình còn đi xe: "Cháu xin phép bác, cháu còn lái xe đưa đoàn về, cháu mời bác chén nước ạ."
- Khi ra về, chào nhà gái: "Chúng cháu xin phép về ạ, chúc hai bác mạnh khoẻ."
Xưng hô theo vai của mình với nhà gái: gọi bố mẹ cô dâu là "hai bác", người lớn tuổi khác là "ông", "bà", "cô", "chú" theo tuổi. Nếu không chắc, gọi "bác" thường là an toàn.
Những điều đội tráp hay vô ý
Đây là những chuyện có thật ở rất nhiều buổi ăn hỏi, không ai cố tình, chỉ vì chưa ai dặn.
| Tránh | Vì sao nhà gái để ý | Thay bằng |
|---|---|---|
| Cầm điện thoại chụp ảnh khi đang bưng tráp | Một tay giữ tráp, dễ nghiêng, trông thiếu nghiêm | Có thợ ảnh lo; chụp sau khi trao xong |
| Đùa với người đỡ tráp nhà gái quá trớn | Họ hàng hai bên đang đứng xem | Cúi chào, cười nhẹ, nói một câu ngắn |
| Mở xem lễ vật trong tráp | Lễ vật là chuyện của hai nhà | Chỉ hỏi trưởng đoàn tráp mình đựng gì |
| Ngồi lên chỗ của người lớn | Người lớn đến sau không có chỗ, phải xếp lại | Chờ người dẫn chỉ chỗ |
| Uống rượu nhiều khi ngồi trong nhà gái | Đội tráp say là chuyện bị nhắc lâu | Uống ít hoặc mời nước |
| Rút đi sớm trước khi nhận tráp lại quả | Thiếu người bưng, đoàn về lộn xộn | Ở tới khi đoàn ra về |
Một chi tiết nhỏ ai đi nhiều mới biết: kiểm tra giày trước hôm đó. Giày mới cứng, đi bộ một đoạn ngõ dài rồi đứng chờ ở cổng, đến lúc trao tráp thì chân đau, mặt nhăn mà không hay.
Nếu bạn ở phía bên kia: đỡ tráp cho nhà gái
Người được nhà gái nhờ đỡ tráp cũng có những lúng túng y hệt, chỉ ngược chiều. Việc của bạn là đứng thành hàng trong sân hoặc trước cửa, đối diện với người bê tráp nhà trai, chờ hiệu lệnh rồi đón tráp bằng hai tay, cúi chào nhẹ, quay vào đặt tráp lên bàn thờ hoặc bàn lễ theo chỗ người lớn chỉ. Đừng tự sắp xếp lại lễ vật, đó là việc của người lớn hoặc người dẫn lễ.
Ở nhiều nơi, người đỡ tráp nhà gái chuẩn bị sẵn phong bì nhỏ để trao cho người bê tráp nhà trai. Hỏi mẹ hoặc cô dì trong nhà xem nhà mình có giữ lệ đó không, và phong bì đã ai chuẩn bị chưa. Đến lúc trao mới lục túi tìm là cả hàng phải đứng chờ.
Câu nói khi đón tráp rất đơn giản: "Em cảm ơn anh ạ." Khi trao phong bì: "Em gửi anh lấy may ạ." Nhiều cô gái lần đầu đỡ tráp hay cười bẽn lẽn vì bị trêu, chuyện đó không sao, chỉ cần giữ tráp vững và không quay đi nói chuyện khi người lớn đang chào nhau.
Một ngày trước và sáng hôm đó
Đêm hôm trước nên ngủ sớm, không đi nhậu với hội bạn dù là để "khao" chú rể. Người bê tráp mặt mũi phờ phạc, hơi rượu còn vương là thứ nhà gái nhận ra ngay khi đứng gần. Chuẩn bị sẵn đồ: áo đội đã là phẳng, giày đã đi thử, tất màu tối, một chiếc khăn tay nhỏ để lau mồ hôi tay khi bưng tráp nặng.
Sáng hôm đó ăn nhẹ trước khi đi. Buổi ăn hỏi có khi kéo dài, đứng chờ ở cổng lâu, người đói dễ choáng hoặc cáu. Không ăn đồ nhiều hành tỏi vì phải đứng sát người đối diện khi trao tráp. Đi vệ sinh trước khi nhận tráp, vì từ lúc đội xuất phát tới khi vào nhà gái thường không có lúc nào rời hàng được.
Điện thoại để chế độ im lặng, cất trong túi áo trong hoặc gửi người nhà giữ. Nhiều đoàn có một người không bê tráp chuyên lo giữ đồ, chụp ảnh và đỡ khi có ai mệt, bạn có thể nhờ người đó.
Khác nhau giữa các miền
Đội tráp mỗi nơi một kiểu, nên chỉ nói được những gì thường thấy. Nhiều nơi miền Bắc giữ số tráp lẻ, đội tráp nhà trai thường là nam chưa vợ, đội đỡ tráp nhà gái là nữ chưa chồng, đứng thành cặp đối diện nhau. Ở nhiều vùng miền Trung, lễ vật thường gọn hơn, đội bưng có khi là người trong họ, không nhất thiết đồng phục. Nhiều nơi miền Nam gọi là bưng mâm quả, đội có thể có cả nam lẫn nữ, và nhà gái thường mời đội ngồi lại dùng bánh, trà sau khi trao.
Cũng có nhiều nhà bây giờ thuê đội bê tráp chuyên nghiệp. Nếu bạn đi cùng đội thuê với tư cách người nhà, vẫn giữ phép như trên, nhưng để đội thuê làm theo đúng kịch bản của họ, không chen vào sửa.
Vì mỗi nhà một lệ, dịp nào không chắc thì hỏi trưởng đoàn hoặc người lớn trong họ, đừng tự làm theo những gì xem trên mạng. Có nhà kiêng đội tráp có người đang có tang, có nhà không để ý chuyện đó. Hỏi trước một câu là không ai phải khó xử.
Khi lỡ làm sai thì gỡ thế nào
Nếu lỡ làm nghiêng tráp, rơi một món nhỏ, đừng hoảng. Dừng lại, đặt tráp xuống nếu cần, nhặt lên, sửa cho ngay ngắn, rồi tiếp tục. Người lớn đứng xem thấy cách bạn xử lý bình tĩnh thì thường cho qua. Sau buổi, xin lỗi trưởng đoàn và bố mẹ chú rể một câu: "Lúc nãy cháu sơ ý làm lệch tráp, cháu xin lỗi hai bác."
Nếu đến muộn khiến cả đoàn phải chờ, nói ngay khi tới, không vòng vo: "Em xin lỗi anh, em đến muộn làm cả đoàn phải đợi." Rồi vào việc thật nhanh. Đừng kể lý do dài lúc mọi người đang vội.
Nếu lỡ nói đùa quá với người đỡ tráp nhà gái và thấy họ ngượng, tìm lúc ra về nói nhẹ: "Lúc nãy em đùa hơi quá, em xin lỗi chị nhé." Chuyện nhỏ được gỡ ngay trong ngày thường không thành chuyện lớn sau này giữa hai họ.
Câu hỏi thường gặp
Đi bê tráp có cần chuẩn bị gì không?
Nên thử áo đội từ trước, chọn giày đi êm, ngủ đủ đêm hôm trước và hỏi trưởng đoàn giờ tập trung, thứ tự đứng. Không cần chuẩn bị lời phát biểu vì phần đó do người đại diện hai họ lo.
Người đã có gia đình có đi bê tráp được không?
Nhiều nơi miền Bắc chuộng đội tráp là người chưa vợ chưa chồng, nhưng đây là tập quán tham khảo, mỗi nhà một lệ. Nếu được nhờ mà không chắc, hỏi thẳng nhà trai xem họ có giữ lệ đó không.
Đi bê tráp có được nhận lì xì không?
Ở nhiều nơi, người đỡ tráp nhà gái trao phong bì nhỏ cho người bê tráp, như lời cảm ơn và lấy may. Nhận bằng hai tay, nói cảm ơn và chúc lại một câu, không mở ra xem tại chỗ.
Bê tráp có được uống rượu ở nhà gái không?
Có thể nhận một chén lấy lệ khi người lớn mời, nhưng không nên uống nhiều. Nếu còn đi xe hoặc không uống được, xin phép mời nước, người lớn thường rất thông cảm.
Được nhờ bê tráp mà không muốn đi thì từ chối sao?
Nên từ chối sớm để nhà trai kịp tìm người khác, kèm một lý do ngắn. Nếu có thể, gợi ý một người bạn khác phù hợp, như vậy lời từ chối không làm nhà trai bị hụt.