BietDieu.comBiết Điều
Tết, giỗ và họ hàng

Họ hàng mừng tuổi con mình: dạy con nhận, cảm ơn và mừng lại sao cho phải

Con được họ hàng mừng tuổi thì bố mẹ nói gì, có cần mừng lại con nhà họ không, khi người kia mừng nhiều quá hoặc con lỡ mở phong bao ra đếm thì xử lý ra sao.

A Vietnamese father in a crimson shirt kneels beside his daughter as an elderly relative offers her a small red plain envelope, close-up of hands, golden afternoon light

Khi họ hàng mừng tuổi con mình, bố mẹ nên ở bên con, nhắc con nhận bằng hai tay và nói lời cảm ơn, rồi chính bố mẹ cảm ơn người lớn một câu; nếu nhà kia có con nhỏ, mừng lại các cháu trong cùng dịp đó cho có qua có lại, không cần tính cho bằng từng đồng. Việc quan trọng nhất không phải số tiền mà là để người cho thấy con mình được dạy biết ơn.

Chuyện này nghe đơn giản nhưng ngày Tết lại hay sinh khó xử: con mở phong bao ra đếm ngay, con nói "ít thế", người lớn mừng nhiều quá làm mình ngại, hay nhà kia mừng con mình mà mình quên mừng lại con họ. Bài này đi qua từng lúc, có câu nói mẫu cho bố mẹ và cho con, và cách gỡ khi lỡ.

Người mừng tuổi đang chờ gì ở bạn

Một bà cô mừng tuổi con bạn không cần biết con bạn dùng tiền đó làm gì. Bà chờ ba điều: cháu nhìn bà và nói cảm ơn, bố mẹ cháu thấy và ghi nhận, và cháu không chê. Với người lớn tuổi, được cháu nhỏ khoanh tay cảm ơn là phần vui nhất của việc mừng tuổi.

Còn với người cùng vai, như anh chị em họ của bạn, việc mừng tuổi con nhau là một kiểu qua lại. Chị họ mừng con bạn thì chị không nói ra nhưng sẽ để ý bạn có mừng con chị không. Không phải chị tính toán, mà vì đó là cách hai nhà cho nhau thấy vẫn coi nhau là người nhà. Nếu chỉ một chiều mãi, sang năm chị sẽ thấy ngại.

Cuối cùng là người mừng tuổi nhiều hơn mức bình thường, thường là ông bà, người đi làm ăn xa về, hay người đang muốn cảm ơn nhà bạn chuyện gì đó. Họ chờ bạn nhận cho vui, không chờ bạn từ chối hay trả lại ngay. Từ chối trước mặt mọi người làm họ mất mặt.

Dạy con trước Tết: năm điều đủ dùng

Nhận bằng hai tay. Tập ở nhà vài lần với bố mẹ. Trẻ ba bốn tuổi đã làm được, và đây là chi tiết người lớn nhìn thấy đầu tiên.

Nhìn người cho và nói cảm ơn. Câu ngắn cho trẻ nhỏ: "Con cảm ơn bà ạ." Trẻ lớn hơn thêm một câu chúc: "Cháu cảm ơn cô, cháu chúc cô năm mới khoẻ ạ." Không cần thuộc bài chúc dài, nói rõ tiếng là được.

Không mở phong bao trước mặt người cho. Dặn con cầm phong bao, cất vào túi hoặc đưa bố mẹ giữ, về nhà mới mở. Giải thích cho con: mở ra đếm trước mặt người ta giống như đang chấm điểm món quà.

Không so sánh, không bình luận. Dặn con không nói "của bác kia nhiều hơn", "sao ít thế", kể cả khi về nhà. Trẻ nhỏ chưa hiểu tiền, nhưng hiểu được câu "ai cho con cũng là thương con".

Không tự đòi, không chìa tay. Có trẻ thấy người lớn rút phong bao là chạy lại chìa tay. Dặn con chờ người lớn gọi. Nếu con lỡ chìa tay, bố mẹ nhẹ nhàng kéo con lại, không quát trước khách.

Bố mẹ nói gì, làm gì lúc con được mừng tuổi

Khi thấy người lớn chuẩn bị mừng tuổi con, bố mẹ dừng việc đang làm, đến bên con. Sau khi con cảm ơn, bố mẹ cảm ơn thêm một câu: "Dạ con cảm ơn bác, bác lúc nào cũng thương cháu." Với người cùng vai: "Cảm ơn chị nhé, để em mừng lại hai đứa nhà chị." Câu sau vừa cảm ơn vừa báo rằng mình sẽ qua lại.

Nếu người kia có con nhỏ đi cùng, mừng lại các cháu luôn trong buổi đó. Không cần đúng bằng số người ta mừng con mình, cũng không cần mở phong bao ra xem để tính. Mừng theo mức chung bạn đã định cho các cháu cùng nhóm. Nếu không mang phong bao, nói thật và hẹn: "Chị ơi em để quên phong bao ở nhà, mai em gửi các cháu nhé."

Với người lớn mừng nhiều quá làm bạn ngại, đừng từ chối trước mặt mọi người. Nhận cho cháu, cảm ơn thật lòng, rồi tìm dịp khác đáp lại theo cách hợp với người đó: thăm hỏi lúc họ ốm, mang biếu một món họ thích, giúp một việc họ cần. "Bác thương cháu quá, bác làm thế này chúng con ngại lắm ạ" là đủ, không cần từ chối lần hai.

Tiền mừng tuổi về nhà thì giữ hay để con tự quyết là chuyện riêng mỗi nhà. Chỉ nên tránh kể với họ hàng là đã dùng tiền mừng tuổi của con vào việc gì, vì người cho dễ thấy lộc mình cho không đến tay cháu.

Lúc khó xử thường gặp và cách nói

Phần lớn tình huống khó đến từ phản ứng tự nhiên của trẻ. Bố mẹ đỡ lời đúng lúc là xong, không cần mắng con.

Tình huốngBố mẹ nói
Con mở phong bao ra đếm ngay"Con cất vào túi đã, về nhà mẹ con mình mở nhé. Con cảm ơn bà chưa?"
Con nói "ít thế" hoặc "sao của em nhiều hơn""Con nói thế bà buồn đấy. Bà mừng tuổi là thương con, con xin lỗi bà đi."
Con không chịu nhận vì ngại"Bà mừng tuổi lấy may cho con, con nhận đi rồi cảm ơn bà."
Con nhận bằng một tay, chạy đi luônGọi con lại nhẹ nhàng: "Con quay lại cảm ơn bác đã nào."
Người lạ hoặc khách của bố mẹ mừng tuổi con"Dạ cảm ơn anh, anh chu đáo quá." Rồi ghi nhớ để lần sau đáp lại.
Con hỏi to "mẹ ơi bác này cho bao nhiêu""Bao nhiêu cũng là lộc, về nhà mẹ nói nhé."

Không cần mắng con trước mặt khách. Trẻ học từ cách bố mẹ sửa lời bình tĩnh nhiều hơn từ một trận quát giữa ngày Tết. Về nhà nói lại với con một lần là đủ.

Ba miền và mỗi nhà: những nếp khác nhau

Ở nhiều vùng phía Bắc, trẻ hay được dạy chúc Tết người lớn trước rồi mới nhận mừng tuổi, có nhà coi đây là bài học lễ phép đầu năm. Việc cha mẹ mừng lại con của người đã mừng con mình cũng khá rõ ràng, ít ai bỏ qua.

Ở miền Trung, nhiều nhà giữ không khí nghiêm trang hơn, trẻ khoanh tay nghe người lớn chúc xong mới nhận. Ở nhiều nơi phía Nam, không khí thoải mái, trẻ con hay được lì xì từ cả hàng xóm, bạn của ba mẹ, và việc lì xì qua lại cũng nhẹ nhàng hơn, ít ai tính chuyện ai mừng ai.

Có nhà không thích trẻ con nhận tiền của người ngoài, có nhà lại dạy con không được mở phong bao trước ngày rằm tháng Giêng. Có ông bà dặn cháu không được nhận phong bao một tay. Những điều đó tuỳ nhà. Khi đưa con về quê bên vợ hoặc bên chồng, hỏi trước nếp nhà đó để dặn con cho đúng.

Một khác biệt hay gặp nữa là chuyện ai giữ tiền mừng tuổi. Có ông bà dặn cháu mang về đưa mẹ, có ông bà lại thích cháu tự cầm, tự mua món mình thích để thấy lộc của bà đến tay cháu. Nếu bà hỏi lại cháu đã mua gì, bố mẹ cứ để con kể thật, đừng nói thay con. Ông bà vui nhất là nghe cháu kể bằng giọng của cháu, dù chỉ là một hộp bút màu hay một cuốn truyện tranh.

Lỡ con làm người lớn phật lòng thì gỡ thế nào

Con lỡ chê phong bao ít trước mặt người cho: xin lỗi ngay, ngắn gọn, và để con xin lỗi theo: "Bác ơi cháu còn nhỏ chưa biết nói, cháu xin lỗi bác. Bin, con xin lỗi bác đi." Sau đó đổi chuyện, đừng giải thích thêm. Người lớn thường cười cho qua, chỉ khó chịu nếu bố mẹ cũng cười theo câu nói của con.

Lỡ quên mừng lại con nhà người đã mừng con mình, và chỉ nhận ra khi đã về: nhắn hoặc gọi ngay trong ngày, gửi lại qua lần gặp sau: "Chị ơi em sơ ý quá, chưa mừng tuổi hai cháu. Mai em qua mừng các cháu nhé." Đừng để qua Tết rồi mới gửi kèm câu "mừng tuổi muộn", nghe như trả nợ.

Nếu chính bạn lỡ lời, ví dụ buột miệng "chị mừng nhiều thế làm gì" mà giọng nghe như trách, sau đó nói thêm một câu cho rõ ý: "Ý em là chị thương các cháu quá, em ngại thôi." Một câu sửa sớm đỡ hơn nhiều lời giải thích sau này.

Khi người mừng tuổi là người mình ít qua lại

Ngày Tết hay có những người mình không thân lắm vẫn mừng tuổi con mình: đồng nghiệp của chồng đến chơi, một bà con xa bố mẹ mới gặp lại, bạn làm ăn của ông bà. Với những người này, việc nhận vẫn bình thường, nhưng bố mẹ nên nhớ tên và nhà họ để sau Tết có dịp hỏi thăm. Có người mừng tuổi như một lời làm quen, họ cần được nhớ lại hơn là được trả lại.

Nếu người mừng tuổi là người đang cần nhà bạn giúp một việc, như xin việc, nhờ xét duyệt hồ sơ ở chỗ bạn làm, phong bao lúc đó không còn đơn thuần là lấy may nữa. Bạn có thể nhận phần tượng trưng cho cháu nếu đó là phong bao nhỏ như mọi người, còn nếu thấy dày bất thường, nói thẳng nhưng nhẹ: "Anh mừng cháu như các nhà là cháu quý rồi, phần này anh cầm lại giúp em, em không nhận được đâu." Việc công thì làm theo đúng quy định, không gắn với chuyện mừng tuổi.

Với hàng xóm có con nhỏ, nhiều nhà ở chung cư hay khu phố có nếp sang chúc Tết nhau và lì xì con nhau. Người ta mừng con mình thì mình mừng lại con người ta trong ngày hoặc khi sang chúc lại. Không cần tính bằng nhau, chỉ cần không để một chiều. Nếu nhà hàng xóm không có con nhỏ, một lời cảm ơn khi gặp ở thang máy, kèm câu chúc cả nhà năm mới bình an, là đủ để họ thấy mình ghi nhận tấm lòng của họ dành cho cháu.

Câu hỏi thường gặp

Họ hàng mừng tuổi con mình thì có cần mừng lại con họ không?

Nên mừng lại nếu nhà họ có con nhỏ, trong cùng dịp gặp đó. Không cần bằng đúng số người ta mừng con mình, chỉ cần theo mức bạn dành cho các cháu cùng vai. Đây là cách hai nhà qua lại, không phải trả nợ.

Con mở phong bao lì xì ra đếm trước mặt khách thì làm sao?

Nhẹ nhàng bảo con cất vào túi, về nhà mới mở, rồi nhắc con cảm ơn người cho. Không mắng con trước khách. Về nhà giải thích cho con vì sao không nên mở trước mặt người mừng tuổi.

Người lớn mừng tuổi con nhiều quá có nên từ chối không?

Không nên từ chối trước mặt mọi người vì làm người cho mất mặt. Nhận cho cháu, cảm ơn thật lòng, rồi đáp lại người đó vào dịp khác bằng việc thăm hỏi, biếu món nhỏ hoặc giúp một việc họ cần.

Dạy con nói gì khi được lì xì?

Trẻ nhỏ chỉ cần nhận bằng hai tay và nói "con cảm ơn bà ạ". Trẻ lớn hơn có thể thêm một câu chúc ngắn gắn với người đó, ví dụ chúc ông bà khoẻ, chúc cô chú công việc thuận lợi.

Con không chịu nhận lì xì vì ngại thì có ép không?

Không cần ép mạnh. Bố mẹ nói với con rằng nhận là để lấy may, nhận rồi cảm ơn, đồng thời cảm ơn người lớn thay con. Phần lớn trẻ sẽ nhận khi thấy bố mẹ đồng ý.

Quên mừng lại con nhà người ta thì gỡ thế nào?

Nhắn hoặc gọi ngay khi nhận ra, nói thật là sơ ý và hẹn mừng các cháu lần gặp gần nhất trong dịp Tết. Đừng để qua Tết rồi mới gửi kèm câu "mừng muộn", nghe như trả nợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138