BietDieu.comBiết Điều
Tết, giỗ và họ hàng

Bị hỏi bao giờ cưới, lương bao nhiêu ngày Tết: trả lời sao cho êm mà không nói dối

Câu hỏi bao giờ cưới, lương bao nhiêu, sao chưa có con ngày Tết: vì sao người lớn hỏi, câu trả lời mẫu theo từng câu và cách đổi chủ đề không ai mất lòng.

A Vietnamese woman in her late twenties wearing a gold yellow ao dai smiles politely to aunts around a tea table with a candied fruit box, over-the-shoulder view, warm lamp light

Khi bị hỏi "bao giờ cưới", "lương bao nhiêu", "sao chưa có con" ngày Tết, cách êm nhất là trả lời ngắn, đúng sự thật ở mức mình muốn chia sẻ, cảm ơn sự quan tâm, rồi chủ động hỏi lại người kia một chuyện của họ để đổi chủ đề. Không cần khai đủ, không cần cãi, cũng không cần nói dối; một câu trả lời mơ hồ nhưng lễ phép kèm một câu hỏi lại thường khép chuyện nhanh hơn mọi lời giải thích.

Phần lớn người hỏi không có ý làm khó. Họ hỏi vì không biết hỏi gì khác với một đứa cháu một năm gặp một lần. Hiểu được điều đó, bạn sẽ đỡ bực và trả lời bình tĩnh hơn. Phần dưới có câu mẫu cho từng câu hỏi hay gặp, những câu nên tránh, và cách gỡ khi lỡ trả lời gắt trước mặt cả nhà.

Người lớn hỏi vì đâu, và câu hỏi nào thật sự khó

Một bà cô ba năm mới gặp cháu một lần không biết cháu làm nghề gì, thích gì, đang buồn chuyện gì. Bà chỉ có vài chủ đề chắc chắn: học xong chưa, đi làm ở đâu, có người yêu chưa, bao giờ cưới, bao giờ có con. Với thế hệ của bà, đó là những mốc mà ai cũng đi qua, hỏi là cách hỏi thăm. Bà không nghĩ đến chuyện có người không muốn cưới, có cặp đang chữa hiếm muộn, có người vừa mất việc.

Biết vậy không có nghĩa là câu hỏi nào cũng dễ chịu. Có những câu chạm vào chỗ đau thật: vợ chồng đang cố mà chưa có con, vừa chia tay người yêu lâu năm, đang thất nghiệp. Với những chuyện này, bạn có quyền giữ riêng, và việc giữ riêng không làm bạn thành người vô lễ. Cái khó là giữ riêng mà người hỏi không thấy bị gạt đi.

Còn một loại khó hơn: câu hỏi đi kèm so sánh. "Con bé nhà chú C kém cháu hai tuổi mà cưới rồi đấy", "lương thế thì sao đủ sống ở thành phố". Lúc này người hỏi đang nói hộ nỗi lo của bố mẹ bạn, hoặc đang muốn khoe con mình. Đáp lại bằng tự ái là trúng bẫy, cả bàn sẽ nhớ câu gắt của bạn hơn câu so sánh của họ.

Câu mẫu cho từng câu hỏi hay gặp

"Bao giờ cưới?" khi chưa có người yêu. Trả lời nhẹ, có chút vui, rồi chuyển: "Dạ cháu đang tìm, có ai tốt bác giới thiệu cho cháu với ạ. Mà năm nay anh D nhà mình có về không bác?". Câu này vừa nhận sự quan tâm, vừa trả quyền nói chuyện về cho bác.

"Bao giờ cưới?" khi đã có người yêu nhưng chưa tính. Không cần nói ngày: "Dạ hai đứa đang lo công việc ổn định đã ạ, có tin vui cháu báo bác đầu tiên.". Tránh nói "chưa nghĩ tới" vì người lớn sẽ quay sang khuyên.

"Lương bao nhiêu?" Nói khoảng chung, không ra con số: "Dạ cũng đủ sống và để dành được một ít bác ạ. Công việc ổn nên cháu cũng yên tâm.". Nếu bị hỏi tới, cười: "Dạ không bằng các anh làm kinh doanh đâu bác.". Đừng nói số thật trước cả nhà, vì con số nào cũng sẽ bị đem so.

"Sao chưa có con?" hoặc "Bao giờ có em bé?" Nếu không muốn chia sẻ: "Dạ chuyện con cái là lộc trời cho, có tin vui con báo cả nhà ạ.". Câu này đủ lịch sự để khép lại, người tinh ý sẽ hiểu không nên hỏi tiếp.

"Làm ở đó thì có tương lai không?" Nói một điều cụ thể bạn đang làm tốt: "Dạ năm nay cháu được giao phụ trách thêm một nhóm nhỏ, cũng học được nhiều bác ạ.". Người lớn cần nghe một chi tiết để yên tâm, không cần nghe bảo vệ cả lựa chọn nghề nghiệp.

"Sao gầy thế, sao béo thế?" Đừng giải thích chế độ ăn: "Dạ chắc tại cuối năm bận ạ, Tết về ăn cơm nhà bác lại béo lên.". Nhận xét ngoại hình với người lớn tuổi phần lớn chỉ là câu chào.

Câu dễ làm mất lòng và câu nói được

Nói thẳng "đấy là chuyện riêng" về mặt lý thì không sai, nhưng trước cả bàn họ hàng, người hỏi bị mất mặt và bố mẹ bạn là người khó xử nhất.

TránhThay bằng
"Chuyện đó là chuyện riêng của cháu.""Dạ chuyện đó cháu đang tính, có gì cháu báo bác sau ạ."
"Cưới làm gì cho khổ như nhà chú C.""Dạ cháu muốn ổn định công việc trước đã ạ."
"Bác hỏi làm gì, lương cháu đủ sống.""Dạ đủ sống và để dành được ít bác ạ."
Im lặng, cầm điện thoại lên xemCười, trả lời một câu, rồi hỏi lại một chuyện của bác
"Nhà cháu đang chữa hiếm muộn đấy, bác vừa lòng chưa?""Dạ chuyện con cái tuỳ duyên ạ, có tin vui con báo cả nhà."
Đứng dậy bỏ đi giữa bữaXin phép đi lấy thêm nước, ra ngoài hít thở rồi quay lại

Có những câu trả lời trông như đùa vui đang lan trên mạng, kiểu hỏi lại "thế bao giờ bác nghỉ hưu", "thế bác lương bao nhiêu". Trong nhóm bạn bè thì buồn cười, trước mặt người lớn trong họ thì thường thành vô lễ. Đổi chủ đề bằng một câu hỏi thật lòng về họ tốt hơn hỏi vặn.

Đổi chủ đề sao cho tự nhiên

Mẹo của người từng trải là chuẩn bị sẵn vài câu hỏi về chính người hay hỏi mình. Trước khi đi chúc Tết, hỏi bố mẹ xem nhà bác năm nay có chuyện gì: con trai bác vừa đỗ đại học, bác mới xây lại cái bếp, chân bác đang đau. Khi bị hỏi khó, trả lời ngắn rồi chuyển sang đúng chuyện đó. Người lớn thích được hỏi về con cháu, về sức khoẻ, về vườn tược của mình hơn là hỏi về bạn.

Cách thứ hai là nhờ một việc trong nhà. Đứng dậy rót trà cho cả bàn, xin vào bếp phụ, đưa các em nhỏ ra sân chơi. Không ai hỏi chuyện lương lậu một người đang bê khay nước. Cách thứ ba là nhờ người cùng phe: anh chị em ruột, vợ hoặc chồng bạn có thể nhảy vào kể một chuyện vui khác. Nếu đi cùng người yêu hay vợ chồng, nên thống nhất trước: khi một người bị hỏi khó thì người kia đỡ lời, không ai phải chịu một mình.

Đừng đổi chủ đề sang chuyện thời sự, chuyện tiền đất, chuyện nhà người khác. Ba chủ đề đó dễ thành tranh luận hoặc nói xấu, còn tệ hơn câu hỏi ban đầu.

Khi câu hỏi lặp lại cả buổi, hoặc chạm chỗ đau

Có người hỏi một lần rồi thôi, có người hỏi lại ba lần trong một bữa, mỗi lần thêm một lời khuyên. Lần thứ hai vẫn trả lời nhẹ nhàng như lần đầu. Đến lần thứ ba, bạn nói rõ hơn một chút nhưng vẫn mềm: "Dạ cháu nhớ lời bác rồi ạ, cháu sẽ nghĩ thêm. Hôm nay Tết, bác cho cháu nghe chuyện nhà mình với ạ.". Câu này cho người hỏi biết mình đã nghe, và mời họ thôi.

Với chuyện đau thật như hiếm muộn, vừa đổ vỡ, vừa mất việc, bạn không có nghĩa vụ giải thích cho cả họ. Nếu muốn một người lớn hiểu để họ không hỏi nữa, hãy nói riêng với người đó, hoặc nhờ bố mẹ nói giúp trước Tết: "Mẹ ơi, năm nay mẹ dặn khéo các bác đừng hỏi chuyện con cái nhà con nhé, chúng con đang cố.". Một người lớn biết chuyện sẽ đỡ lời cho bạn trước cả bàn, hiệu quả hơn mọi câu trả lời khéo.

Nếu ai đó không chỉ hỏi mà mỉa mai, chê bai, đem bạn ra làm trò cười nhiều năm liền, đó không còn là chuyện khéo ăn nói. Bạn có thể ngồi xa người đó, rời bàn sớm, hoặc nhờ bố mẹ nói chuyện riêng với họ sau Tết. Biết điều không có nghĩa là phải ngồi chịu.

Vùng miền và các thế hệ: cách hỏi khác nhau

Ở nhiều vùng phía Bắc, câu hỏi chuyện chồng con, lương lậu thường đến thẳng và đến sớm, có khi ngay khi vừa ngồi xuống. Người hỏi coi đó là quan tâm, và cũng chờ một câu trả lời lễ phép có "dạ", có "ạ". Trả lời cộc lốc dễ bị nhắc lại với bố mẹ.

Ở miền Trung, nhiều nhà hỏi nghiêm hơn, có khi kèm một lời khuyên dài về trách nhiệm với gia đình. Nghe hết rồi cảm ơn thường được đánh giá cao hơn là trả lời khéo. Ở nhiều nơi phía Nam, câu hỏi hay đi kèm giọng trêu, kiểu "có bồ chưa, dẫn về cho cô coi mặt", đáp lại bằng một câu cười cũng được nhận vui vẻ.

Khác biệt thế hệ thì rõ hơn khác biệt vùng. Ông bà hỏi chuyện cưới xin vì lo, cô dì chú bác tuổi trung niên hay hỏi chuyện lương và nhà cửa vì đang lo chính con mình, anh chị họ lớn hơn vài tuổi thì hay so sánh. Mỗi người cần một kiểu trả lời: ông bà cần được trấn an, cô chú cần một chi tiết cụ thể, anh chị họ thì một câu vui là đủ. Nếu thấy nhà mình có nếp riêng, hỏi bố mẹ xem năm trước ai hay hỏi gì để chuẩn bị.

Lỡ trả lời gắt trước mặt cả nhà thì gỡ thế nào

Chuyện này xảy ra nhiều hơn người ta nghĩ, nhất là sau vài chén rượu hoặc khi bị hỏi lần thứ ba. Việc đầu tiên là đừng tiếp tục cãi để chứng minh mình đúng. Im lại, uống ngụm trà, để không khí lắng xuống. Nếu bố mẹ đang ngại, nhìn bố mẹ một cái để họ biết bạn đã nhận ra.

Trước khi về, hoặc ngay hôm sau, tìm người đó nói riêng một câu: "Bác ơi, hôm qua cháu nói hơi to, cháu xin lỗi bác. Dạo này cháu áp lực công việc quá nên không giữ được. Bác đừng giận cháu nhé.". Người lớn trong họ hiếm khi giữ giận khi cháu đã chủ động xin lỗi riêng, nhất là xin lỗi trong ngày Tết.

Sau đó nói chuyện với bố mẹ. Bố mẹ thường là người bị hỏi lại "con nhà anh chị dạo này nóng thế". Bạn chỉ cần kể lại đã xin lỗi bác rồi, để bố mẹ có câu trả lời. Năm sau, nhờ bố mẹ dặn khéo trước, và chuẩn bị sẵn vài câu đổi chủ đề như ở trên.

Câu hỏi thường gặp

Bị hỏi bao giờ cưới ngày Tết nên trả lời thế nào cho khéo?

Trả lời ngắn, lễ phép, không cần nêu thời gian cụ thể, ví dụ "dạ có tin vui cháu báo bác đầu tiên". Sau đó hỏi lại người kia một chuyện của nhà họ để đổi chủ đề tự nhiên.

Có nên nói thật mức lương khi họ hàng hỏi không?

Không cần. Nói khoảng chung như "đủ sống và để dành được ít" là đủ lễ phép. Con số cụ thể trước cả nhà dễ bị đem so sánh, và người ta nhớ con số lâu hơn bạn nghĩ.

Vợ chồng đang chữa hiếm muộn bị hỏi chuyện con cái thì nói sao?

Có thể khép lại bằng một câu như "chuyện con cái tuỳ duyên ạ, có tin vui con báo cả nhà". Nếu muốn bớt bị hỏi, nhờ bố mẹ dặn khéo những người lớn hay hỏi từ trước Tết.

Hỏi ngược lại "thế bác lương bao nhiêu" có được không?

Giữa bạn bè cùng lứa thì có thể là đùa, nhưng với người lớn trong họ thường bị coi là vô lễ và làm bố mẹ bạn khó xử. Đổi chủ đề bằng một câu hỏi thật lòng về con cháu, sức khoẻ của họ sẽ êm hơn.

Bị so sánh với con nhà khác ngày Tết thì phản ứng ra sao?

Không cần cãi hay tự bào chữa. Có thể khen luôn người được so: "dạ em ấy giỏi thật ạ, cháu cũng mừng cho em". Câu khen làm câu so sánh hết đà, và người nghe thấy bạn rộng lượng.

Lỡ cãi lại người lớn giữa bữa cơm Tết thì làm gì?

Dừng tranh luận ngay, để không khí lắng xuống. Trước khi về hoặc hôm sau, xin lỗi riêng người đó một cách ngắn gọn, rồi báo bố mẹ là đã xin lỗi để bố mẹ không phải khó xử với họ hàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138