BietDieu.comBiết Điều
Công sở: người mới, sếp và đồng nghiệp lớn tuổi

Ăn trưa với đồng nghiệp khi mới vào làm: ngồi cùng ai, góp tiền sao, có nên ăn riêng

Người mới đi làm nên ăn trưa cùng ai, mang cơm hay ăn ngoài, ai trả tiền, có được ăn riêng không. Phép tắc bữa trưa công sở, câu nói mẫu và lỗi hay gặp.

Four Vietnamese office workers share homemade lunch boxes at a small pantry table, a newcomer in a beige blazer passes a dish with both hands, overhead shot, noon daylight

Hai tuần đầu, người mới nên nhận lời ăn trưa cùng phòng ít nhất vài lần, ngồi cạnh người kèm mình, để người lớn tuổi gắp trước, và chia tiền theo đúng nếp của nhóm chứ không tự bày cách mới. Sau khi đã quen, ăn riêng vài bữa một tuần là bình thường, miễn là nói trước một câu để người ta không nghĩ bạn tránh mặt.

Bữa trưa là lúc vai vế lộ ra rõ nhất mà không ai nói thành lời: ai ngồi đầu bàn, ai đi lấy nước, ai trả tiền, ai được hỏi ý chọn quán. Người mới bước vào giữa những thói quen đã có từ nhiều năm. Biết điều ở đây là đọc được thói quen ấy, đi theo nó, rồi dần dần mới có chỗ của mình.

Vì sao bữa trưa quan trọng hơn người mới nghĩ

Trong giờ làm, mọi người nói chuyện việc. Bữa trưa là lúc duy nhất trong ngày người ta nói chuyện người: con cái, nhà cửa, quê quán, chuyện ai sắp cưới, ai sắp nghỉ. Người mới vắng mặt ở bữa trưa là vắng mặt ở chính chỗ mà cả phòng quyết định ai là "người trong nhà".

Nhìn từ phía nhóm cũ: họ đã ăn với nhau mấy năm, có quán quen, có món quen, có cả cách chia tiền quen. Khi rủ người mới, họ đang mở cửa. Một lời từ chối trong tuần đầu, dù có lý do chính đáng như đang ăn kiêng hay muốn tiết kiệm, rất dễ bị hiểu là "bạn này không muốn chơi với mình". Lần sau họ ngại rủ, rồi thôi hẳn.

Nhưng cũng cần nói cái không cần làm: không cần ngày nào cũng ăn chung, không cần mời cả nhóm để làm quen, không cần ép mình ăn món không ăn được. Nhận lời vài bữa đầu, ăn vui vẻ, rồi nói thật nhu cầu của mình là đủ. Người ta chỉ cần thấy bạn đã ngồi vào mâm một lần, phần còn lại dễ hơn nhiều.

Ngồi đâu, gắp thế nào, ai làm gì

Ngồi cạnh người kèm mình hoặc người rủ mình. Đừng tự chọn chỗ đầu bàn hay chỗ giữa. Ở bàn tròn hay mâm chung, chỗ nhìn ra cửa thường để người lớn tuổi nhất hoặc trưởng nhóm, dù không ai nói ra.

Chờ người lớn tuổi cầm đũa trước. Ở nhiều nhóm, nhất là nhóm có các cô chú gần tuổi về hưu, nếp này vẫn còn. Mời một câu ngắn trước khi ăn là đủ, không cần mời từng người như mâm cỗ.

Làm việc vặt mà không chờ ai bảo. Lấy đũa, rót nước, lấy thêm giấy ăn, cất khay. Người mới làm những việc này không phải vì phải hạ mình, mà vì người cũ đã làm suốt mấy năm, giờ tới lượt mình góp tay.

Ăn cơm nhà mang theo thì mời trước khi mở hộp. Ở phòng ăn chung của công ty, nhiều người hay mời qua mời lại vài miếng. Bạn mời một câu, ai gắp thì vui, không ai gắp cũng không sao. Nếu được mời, gắp một miếng nhỏ và khen một câu thật lòng.

Không cắm mặt vào điện thoại. Đây là lỗi người trẻ mắc nhiều nhất. Người lớn tuổi coi bữa ăn chung là lúc nói chuyện; ngồi lướt điện thoại là đang ở chỗ khác.

Đứng dậy cùng mọi người. Ăn xong trước thì ngồi chờ, đừng đứng lên về bàn trước. Nếu có việc gấp phải đi, xin phép một câu: "Em xin phép lên trước, chiều em có việc cần gửi sớm ạ." Một câu xin phép đổi được cái nhìn "ăn xong là đi" thành "bận nhưng có nếp".

Chia tiền: theo nếp của nhóm, không tự bày ra

Cách chia tiền bữa trưa khác nhau nhiều giữa các nhóm. Người mới chỉ cần nhận ra nhóm mình đang theo kiểu nào và đi theo. Ví dụ giả định cho dễ hình dung, số tiền tuỳ hoàn cảnh và nơi làm việc:

Nếp của nhómNgười mới nên làmTránh
Mỗi người tự trả phần mìnhTrả đúng phần, có tiền lẻ sẵnLấy điện thoại ra tính từng nghìn trước mặt cả nhóm
Chia đều cả bànGóp đều dù mình gọi món rẻ hơnKêu "em ăn ít mà chia đều thì thiệt"
Góp quỹ cơm chung theo tuần hoặc thángHỏi người giữ quỹ mức góp, góp đúng hạnĐể người giữ quỹ phải nhắc
Người lớn tuổi hay trưởng nhóm thỉnh thoảng baoCảm ơn rõ ràng, không giành trảCoi việc được bao là mặc định
Người mới được bao bữa đầuNhận lời, cảm ơn, sau này mời lại cả nhóm một bữa nướcTừ chối gay gắt, ép trả lại tiền

Một chi tiết ai đi làm lâu mới để ý: khi được trưởng nhóm bao bữa đầu, người mới hay lăn tăn phải trả lại ngay. Không cần. Vài tuần sau, mời cả nhóm một chầu nước buổi chiều, ví dụ giả định khoảng một trăm nghìn cho năm người, là đáp lễ vừa đủ, không ai thấy nặng.

Câu nói mẫu cho những lúc khó mở lời

Bữa trưa có mấy khoảnh khắc người mới hay đứng hình. Vài câu dưới đây dùng được ngay:

  • Khi được rủ lần đầu: "Dạ hay quá, em đang chưa biết quanh đây ăn ở đâu, cho em đi cùng với ạ."
  • Khi muốn từ chối hôm nay nhưng không muốn mất lời rủ lần sau: "Hôm nay em mang cơm rồi chị ạ, mai em đi cùng mọi người nhé."
  • Khi muốn chuyển sang ăn riêng vài bữa: "Dạo này em đang ăn theo chế độ nên mang cơm từ nhà, thứ Sáu em vẫn đi cùng cả nhà nhé."
  • Khi được bao bữa đầu: "Em cảm ơn anh, hôm nay em được ưu tiên, lần sau em mời lại cả nhà ly nước nhé."
  • Khi được mời món mình không ăn được: "Em cảm ơn cô, em bị dị ứng món này, cô cứ ăn đi ạ, nhìn ngon quá."
  • Khi muốn hỏi nếp chia tiền: "Chị ơi, nhóm mình ăn trưa thường chia thế nào để em biết mà góp cho đúng ạ?"

Để ý rằng câu nào cũng có một vế mở cho lần sau: hẹn ngày, hẹn mời lại, hỏi để làm đúng. Người mới từ chối không sao, miễn là lời từ chối không đóng cửa. Cũng đừng quên câu cảm ơn sau bữa ăn với người đã dẫn mình đi; nhiều người trẻ chỉ cảm ơn lúc được bao, còn lúc tự trả thì đứng dậy đi luôn, trong khi người lớn tuổi để ý cả câu "em cảm ơn anh chị đã cho em đi cùng".

Khi bữa trưa thành chỗ bàn tán người vắng mặt

Bữa trưa thân mật thì kéo theo một thứ khó tránh: chuyện về người không có mặt. Sếp vừa giao việc vô lý, chị phòng bên vừa mua xe, anh kia sắp bị chuyển chỗ. Người mới ngồi giữa những câu chuyện này ở thế rất khó, vì nói theo thì thành người hùa, im lặng quá thì bị coi là kênh kiệu hoặc "đi báo cáo".

Cách người từng trải hay làm là nghe, cười vừa phải, không thêm thông tin, không thêm nhận xét về người vắng mặt, nhất là về cấp trên. Nếu bị hỏi thẳng ý kiến, đáp bằng một câu về chính mình thay vì về người kia: "Em mới vào nên chưa biết anh ấy làm việc thế nào, để em quan sát thêm đã ạ." Câu này không phủ nhận ai, cũng không hùa theo ai.

Và một điều quan trọng: chuyện nghe ở bữa trưa không mang ra ngoài bữa trưa. Người mới mà kể lại cho người bị nói là mất lòng cả hai phía cùng lúc. Sau vài tháng, khi đã hiểu nhóm, bạn sẽ biết chuyện nào là than thở vô hại, chuyện nào cần tránh xa. Còn trong tuần đầu, ít lời là an toàn nhất, và cũng là cách giữ thể diện cho chính người đang bị nói tới.

Khác biệt Bắc – Trung – Nam trên bàn ăn trưa

Ở nhiều văn phòng phía Bắc, thường thấy kiểu mâm chung: cả nhóm gọi vài món đặt giữa, chia đều, người lớn tuổi được mời trước, có câu "mời anh chị ăn cơm". Ở đây người mới mời trước khi ăn là được đánh giá là có nếp.

Ở miền Trung, bữa trưa văn phòng nhiều nơi vẫn giữ kiểu ăn nhanh, gọn, ít bày vẽ; nhiều người về nhà ăn trưa nếu ở gần, nên chuyện ăn riêng không bị để ý nhiều như nơi khác. Người mới đi theo nhịp đó là vừa.

Ở phía Nam, thường thấy mỗi người một suất, tự gọi tự trả, ít mâm chung hơn, lời mời trước khi ăn cũng nhẹ hơn, đôi khi chỉ là một câu "ăn đi mọi người". Không khí xuề xoà, nhưng chuyện để người lớn tuổi chọn quán, chọn bàn vẫn còn ở nhiều nhóm. Dù ở đâu, cách chắc nhất vẫn là nhìn người cũ làm gì trong hai bữa đầu rồi làm theo, và hỏi người kèm mình khi chưa rõ.

Lỡ từ chối nhiều lần hay lỡ làm phật ý thì gỡ thế nào

Tình huống hay gặp: tuần đầu bận việc, bạn từ chối ba lần liền, tới tuần thứ hai không ai rủ nữa. Đừng chờ người ta rủ lại. Chủ động đi tới bàn người kèm mình vào khoảng mười một giờ rưỡi và hỏi: "Trưa nay mọi người ăn ở đâu ạ, cho em đi cùng với, mấy hôm trước em bận quá chưa đi được." Một câu chủ động bù được ba lần từ chối. Nếu được, tuần đó mời cả nhóm một chầu nước chiều như một lời làm lành nhẹ nhàng, không cần nói lý do.

Nếu lỡ lời chê món, chê quán quen của nhóm, thì lần sau đi lại đúng quán đó, gọi món người ta hay khen, và nói một câu ghi nhận. Không cần xin lỗi về chuyện khẩu vị, chỉ cần cho người ta thấy bạn không coi thường thói quen của họ.

Nếu lỡ để người khác trả tiền thay mà quên gửi lại, gửi ngay khi nhớ ra, kèm một câu: "Chị ơi, hôm trước chị trả hộ em mà em quên mất, em gửi chị nhé, em xin lỗi." Chuyện tiền nhỏ để lâu không gửi là chuyện người ta nhớ lâu nhất.

Câu hỏi thường gặp

Người mới đi làm có nên ăn trưa một mình không?

Có thể, nhưng hai tuần đầu nên nhận lời ăn cùng phòng vài lần để làm quen. Sau đó ăn riêng vài bữa một tuần là bình thường, chỉ cần nói trước một câu để người ta không nghĩ bạn tránh mặt.

Mang cơm nhà đi làm có bị coi là tách nhóm không?

Không, nhiều người mang cơm vì sức khoẻ hoặc tiết kiệm. Quan trọng là bạn vẫn ngồi ăn cùng mọi người ở phòng ăn chung nếu có, và thỉnh thoảng đi ăn ngoài cùng nhóm khi được rủ.

Ăn trưa chung nhưng mình gọi món rẻ hơn mà nhóm chia đều thì sao?

Nếu nhóm có nếp chia đều thì góp đều, đừng tính lại trước mặt mọi người. Nếu thấy lâu dài không hợp, có thể chọn mang cơm vài bữa một tuần và đi ăn cùng nhóm những hôm còn lại, tuỳ hoàn cảnh của mình.

Được trưởng phòng bao bữa trưa đầu tiên thì có cần trả lại không?

Không cần trả lại tiền. Cảm ơn rõ ràng ngay hôm đó là đủ. Vài tuần sau có thể mời cả nhóm một chầu nước nhỏ như một cách đáp lễ tự nhiên, không ai thấy nặng nề.

Đồng nghiệp rủ ăn trưa mà mình muốn tranh thủ nghỉ thì từ chối thế nào?

Nói thật nhu cầu và hẹn một ngày cụ thể đi cùng, ví dụ hôm nay muốn nghỉ một chút, thứ Sáu đi cùng mọi người. Hẹn ngày cụ thể cho thấy bạn từ chối bữa này chứ không từ chối người rủ.

Ngồi ăn trưa với sếp thì nên nói chuyện gì?

Nói chuyện nhẹ như quê quán, đường đi làm, món ăn, đừng tranh thủ báo cáo việc hay xin xỏ. Để sếp dẫn câu chuyện, bạn trả lời vừa đủ và hỏi lại một câu. Bữa trưa không phải buổi họp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138