Ở rể nhà bố mẹ vợ sống thoải mái và được nể khi con rể làm rõ ba điều từ đầu: mình góp phần vào nhà chung thế nào, mình giữ vai gì trong việc nhà, và vợ chồng giữ khoảng riêng ở đâu. Ở rể không phải là kém; đó là một lựa chọn của hai vợ chồng, thường vì công việc, vì bố mẹ vợ cần người gần, hoặc vì nhà vợ rộng hơn. Người vợ ở đây là cầu nối, giống như người chồng khi vợ về ở nhà chồng.
Cái khó của ở rể nhiều khi không nằm trong nhà mà nằm ở lời bàn tán bên ngoài: họ hàng, bạn bè, hàng xóm nói đùa một câu "ở rể sướng nhỉ" cũng đủ làm người đàn ông chột dạ. Bài này đi qua chuyện góp tiền, chia việc, quan hệ với mẹ vợ, cách đáp lời bàn tán và khi nào nên tính ra ở riêng, kèm câu nói mẫu cho từng lúc.
Bố mẹ vợ đón con rể về ở thì đang nghĩ gì
Với bố mẹ vợ, con rể về ở cùng thường là chuyện vui, vì có con gái ở gần, có cháu bên cạnh, có người đỡ đần khi tuổi già. Nhưng đi cùng niềm vui là vài nỗi lo khó nói. Họ lo con rể ngại, ở như ở nhờ, không thoải mái. Họ lo người ngoài nói con rể nhà mình phải ở nhờ. Có khi họ cũng lo chuyện nhỏ: con rể có hút thuốc trong nhà không, có về muộn không, có giữ được nếp nhà không.
Mẹ vợ thường là người gần gũi hằng ngày nhất, vì bếp núc, giặt giũ, giờ giấc đều qua tay mẹ. Mẹ vợ vừa muốn chăm con rể như con trai, vừa sợ chăm quá thì con rể ngại, chăm ít thì sợ bị nói là phân biệt. Bố vợ thì để ý cách con rể đứng trong nhà: có chịu trò chuyện không, có góp ý được vào việc lớn không, có coi đây là nhà mình không.
Hiểu như vậy để thấy: việc của con rể không phải là cố tỏ ra mình không ở nhờ, mà là sống như một người con trong nhà, có phần việc, có phần góp, có tiếng nói vừa phải. Khi bố mẹ vợ thấy con rể thoải mái, họ cũng thoải mái theo.
Góp gì vào nhà chung để không ai phải nghĩ ngợi
Góp tiền đều đặn, nói rõ một lần. Ví dụ giả định, nhà bốn người tiêu khoảng 6 triệu mỗi tháng, vợ chồng góp một nửa hoặc nhận đóng điện nước cộng một phần tiền chợ; tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán nơi mình sống. Người vợ mở lời với bố mẹ mình, người chồng ngồi cùng. Nói xong thì làm đều, không để bố mẹ phải nhắc.
Nhận hẳn vài mảng việc. Con rể có thể nhận việc đổ rác, sửa vặt, đưa đón cháu, đi chợ cuối tuần. Nhận hẳn một mảng tốt hơn làm lặt vặt theo hứng, vì bố mẹ vợ biết việc đó đã có người lo.
Tham gia bữa cơm gia đình. Ở rể mà tối nào cũng ăn ngoài, về là vào phòng, bố mẹ vợ sẽ thấy con rể như khách trọ. Ngồi ăn cơm cùng vài bữa một tuần, kể chuyện công việc một chút, là cách gắn bó rẻ nhất.
Góp ý vào việc lớn khi được hỏi. Khi bố mẹ vợ bàn sửa nhà, mua sắm đồ lớn, con rể được hỏi thì nói ý mình một cách thật lòng, có lý do. Im lặng mãi là tự đặt mình ra ngoài, nói quá nhiều là lấn.
Đừng mang tâm lý trả nợ. Có anh con rể vì sợ bị nói ở nhờ mà mua đồ biếu dồn dập, sửa hết thứ này đến thứ khác. Bố mẹ vợ nhìn ra và thấy áy náy. Góp đều, vừa sức, lâu dài mới là cách khiến cả hai bên dễ chịu.
Câu nói mẫu với bố mẹ vợ, với người bàn tán
Khi mới về ở, người chồng nên nói với bố mẹ vợ một câu để mọi thứ rõ ràng: "Bố mẹ ơi, chúng con về ở với bố mẹ thì bố mẹ cứ coi con như con trong nhà. Có gì con làm chưa phải bố mẹ cứ nói thẳng, con không ngại đâu ạ." Câu này mở đường để bố mẹ góp ý mà không phải đi vòng qua con gái.
Khi mẹ vợ chăm quá, ví dụ giặt đồ, dọn phòng cho cả con rể: "Mẹ để con tự giặt đồ con, mẹ làm cho cả nhà mệt lắm. Mẹ nấu cơm ngon là chúng con cảm ơn rồi." Từ chối kèm một lời cảm ơn để mẹ không thấy công mình bị gạt đi.
Khi họ hàng hay bạn bè đùa "ở rể có sướng không": không cần giải thích dài, càng giải thích càng giống chột dạ. Một câu nhẹ là đủ: "Sướng chứ anh, có bố mẹ ở gần, cháu có ông bà trông, vợ chồng em đi làm yên tâm." Nói bằng giọng vui, rồi chuyển chuyện khác.
Khi bố mẹ ruột của mình hỏi han, có khi buồn vì con trai không ở với mình: "Bố mẹ yên tâm, bên ngoại cần người gần nên chúng con ở đó một thời gian. Cuối tuần chúng con về với bố mẹ, có việc gì bố mẹ gọi con về ngay." Ở rể không có nghĩa là bỏ bên nội, và nên nói rõ điều đó với bố mẹ mình.
Giữ khoảng riêng vợ chồng trong nhà vợ
Ở nhà vợ, người vợ là con trong nhà nên thường thoải mái hơn, còn người chồng dễ thấy mình lúc nào cũng bị nhìn. Muốn thay đồ cũng phải đóng cửa, muốn nói chuyện riêng với vợ cũng phải hạ giọng, muốn nằm dài cuối tuần lại sợ bị nghĩ là lười. Cảm giác này cộng dồn vài tháng là thành bức bối. Vợ chồng nên nói với nhau sớm, trước khi một người bực mà không gọi được tên.
Một số cách nhiều nhà làm và thấy êm: có một góc riêng của hai vợ chồng, kể cả chỉ là căn phòng, và cả nhà ngầm hiểu cửa đóng là không gọi trừ khi có việc gấp; mỗi tuần có một buổi vợ chồng đi đâu đó với nhau, báo trước để bố mẹ không phần cơm; những chuyện vợ chồng bất đồng thì nói trong phòng, không nói giữa nhà. Người vợ nói với bố mẹ mình về những điều này, bằng giọng nhẹ: "Bố mẹ ơi, tối thứ bảy chúng con hay đi ăn riêng một bữa, bố mẹ cứ ăn trước nhé."
Khoảng riêng cũng là chuyện tiền. Bố mẹ vợ không nên phải biết lương con rể bao nhiêu, con rể cũng không cần kể. Khi bị hỏi, trả lời đủ để bố mẹ yên tâm: "Dạ, công việc con ổn bố ạ, đủ lo cho vợ con với góp cùng bố mẹ." Rồi thôi. Giữ được khoảng riêng thì ở chung mới lâu dài được.
Những thói quen nên tránh khi ở rể
Phần lớn chuyện không vui khi ở rể đến từ những thói quen nhỏ, không phải chuyện lớn.
| Tránh | Người trong nhà có thể nghĩ | Nên làm |
|---|---|---|
| Về nhà là vào phòng, ít nói chuyện | Con rể ngại, không coi đây là nhà | Ngồi uống nước với bố vợ mười phút mỗi tối |
| Để vợ lo hết chuyện với bố mẹ vợ | Con rể không có tiếng nói, hoặc coi thường | Tự nói chuyện trực tiếp, không cần qua vợ |
| Hút thuốc trong nhà, về muộn không báo | Không tôn trọng nếp nhà | Hỏi nếp nhà từ đầu, báo trước khi về muộn |
| Than phiền nhà vợ với bạn bè | Chuyện lọt ra ngoài, bố mẹ vợ tổn thương | Có gì không ổn thì vợ chồng bàn riêng |
| So nhà vợ với nhà mình | Mẹ vợ thấy bị chê | Học nếp nhà vợ, góp thêm thứ hay của nhà mình bằng cách hỏi ý |
Điểm chung của các việc nên làm là nói chuyện trực tiếp và có mặt. Một con rể ít tiền nhưng ngồi ăn cơm, trò chuyện, có mặt khi nhà có việc thì được nể hơn một con rể biếu nhiều mà như người ngoài.
Khác biệt giữa các miền và chuyện bàn tán
Ở một số vùng quê miền Bắc, quan niệm "ở rể" từng bị nhìn nặng hơn, nên con rể ở nhà vợ đôi khi phải nghe lời bóng gió. Điều này đang đổi nhanh, nhất là khi vợ chồng trẻ ở thành phố, nhà vợ gần chỗ làm hay bố mẹ vợ chỉ có con gái. Ở nhiều nhà miền Nam, con rể ở nhà vợ là chuyện khá bình thường, bố vợ con rể lai rai với nhau, mẹ vợ nấu món con rể thích, ít ai thấy có gì phải nói.
Ở miền Trung, nhiều gia đình trọng chuyện con trai ở với bố mẹ mình, nên con rể ở nhà vợ có khi phải giải thích với họ hàng bên nội nhiều hơn. Ở một số dân tộc thiểu số, tục ở rể lại là một phần của hôn nhân truyền thống với ý nghĩa riêng. Mỗi nơi một khác, tuỳ làng, tuỳ nhà; hỏi người lớn trong nhà để biết nhà mình để ý điều gì.
Lời bàn tán, dù ở vùng nào, cũng nhạt đi theo thời gian nếu vợ chồng sống ổn, con rể có công việc đàng hoàng, đối xử tốt với cả hai bên. Đừng để vài câu nói của người ngoài thành chuyện vợ chồng cãi nhau.
Khi thấy không ổn: gỡ thế nào, khi nào tính ra ở riêng
Có những va chạm khi ở rể nên gỡ ngay: lỡ cãi với mẹ vợ về chuyện cháu, lỡ về muộn mấy hôm liền, lỡ nói một câu kém vui trên mâm cơm. Cách gỡ giống như ở bất cứ nhà nào: tự mình xin lỗi trực tiếp, trong ngày, kèm một việc sẽ làm khác. "Mẹ ơi, sáng nay con nói to với mẹ, con xin lỗi. Chuyện cháu ăn thế nào để tối vợ chồng con bàn rồi thưa lại với mẹ ạ."
Nếu va chạm lặp lại, vợ chồng nên ngồi riêng nói thật: điều gì đang khó, điều gì có thể chỉnh. Người vợ là cầu nối với bố mẹ mình, giống như người chồng là cầu nối khi ở nhà chồng. Đừng để con rể tự đối mặt với mọi chuyện, cũng đừng để người vợ kẹt giữa.
Ra ở riêng là một lựa chọn bình thường khi điều kiện cho phép, không phải là thất bại hay quay lưng. Khi đã quyết, nói với bố mẹ vợ bằng lý do thật, giữ lịch về thăm đều đặn. Còn nếu có xúc phạm kéo dài, bị ép tiền bạc hay bạo lực từ bất cứ ai, đó không còn là chuyện biết điều nữa mà là giới hạn, cần người thân tin cậy hoặc chính quyền xã, phường hỗ trợ.
Câu hỏi thường gặp
Ở rể có phải là kém không?
Không. Ở rể là lựa chọn của hai vợ chồng vì công việc, nhà cửa hay vì bố mẹ vợ cần người gần. Điều làm nên sự nể trọng là cách con rể sống trong nhà: có góp, có phần việc, đối xử tốt với cả hai bên.
Ở rể có cần góp tiền ăn với bố mẹ vợ không?
Nên góp, đều đặn và nói rõ một lần. Người vợ mở lời với bố mẹ mình, người chồng ngồi cùng. Mức góp tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán nơi mình sống, có thể bằng tiền hoặc nhận hẳn một số khoản chi.
Họ hàng hay bạn bè trêu chuyện ở rể thì đáp thế nào?
Đáp ngắn, vui, nói một cái lợi thật như có ông bà trông cháu, rồi chuyển chuyện. Giải thích dài dòng hay tỏ ra khó chịu thường làm câu đùa kéo dài thêm.
Mẹ vợ chăm quá làm con rể ngại thì nói sao?
Cảm ơn trước rồi xin tự làm phần việc của mình, như tự giặt đồ, tự dọn phòng. Nói bằng lý do mẹ đã vất vả, không nói kiểu từ chối thẳng để mẹ không thấy công mình bị gạt đi.
Ở rể có làm bố mẹ ruột buồn không?
Có thể, nhất là với những gia đình mong con trai ở cùng. Nên giải thích với bố mẹ lý do, giữ lịch về thăm đều, gọi hỏi han thường xuyên và có mặt khi bố mẹ cần.
Khi nào vợ chồng nên tính ra ở riêng?
Khi điều kiện cho phép và va chạm lặp lại dù đã cố chỉnh, hoặc khi cả hai muốn tự lập. Ra ở riêng nên được nói với bố mẹ bằng lý do thật, kèm lời hứa về thăm cụ thể.