Đi thăm em bé mới sinh ở nhà, phần lớn gia đình thấy thoải mái nhất khi khách chờ vài tuần sau sinh, nhắn hỏi trước, đến vào giờ gia đình chọn, ở chừng nửa tiếng, khoẻ mạnh và sạch sẽ, chỉ bế bé khi được mời, và hỏi bố mẹ mới cần giúp gì thay vì để họ phải tiếp mình. Bao nhiêu tuần là tuỳ từng nhà; có nhà mời khách sau một tháng, có nhà vui vẻ đón ngay tuần đầu, nên câu hỏi đúng là hỏi chính gia đình.
Thời gian ở cữ là quãng mà nhịp sống của cả nhà đảo lộn: bố mẹ thức đêm, ông bà lên ở cùng, bé bú, ngủ, khóc theo giờ riêng. Khách đến đúng lúc là niềm vui, khách đến sai lúc là thêm một việc. Bài đi qua từng điều cần để ý, từ lúc hẹn tới lúc về, kèm câu nói mẫu.
Nhà có em bé mới sinh đang như thế nào
Tuần đầu ở nhà, cả gia đình còn đang tập: tập cho bú, tập tắm cho bé, tập ngủ những giấc ngắn chia ca. Người mẹ đang hồi sức, người bố vừa đi làm vừa thức đêm, ông bà hai bên có khi cùng lên giúp, mỗi người một quan niệm về cách chăm cháu. Nhà cửa thường bừa bộn hơn ngày thường, bàn đầy đồ của bé, máy giặt chạy cả ngày.
Trong hoàn cảnh ấy, mỗi lượt khách là một lần cả nhà phải dọn dẹp, pha nước, người mẹ phải thay quần áo, chải tóc, ra ngồi. Họ vui khi được chúc mừng, nhưng cũng mệt. Nhiều người mẹ trẻ kể lại rằng khách họ quý nhất trong tháng đầu là người ngồi chơi nửa tiếng, rửa giúp mấy cái bình sữa, rồi về.
Hiểu điều đó, bạn sẽ thấy câu hỏi "khi nào nên đi thăm" thật ra là "khi nào gia đình đã sẵn sàng đón khách", và chỉ gia đình mới trả lời được.
Hẹn ngày và chuẩn bị
Mấy việc nhỏ trước khi đi giúp gia đình bé không phải từ chối mà vẫn giữ được ý mình.
- Nhắn hỏi, cho gia đình quyền chọn. Anh chị ơi, em muốn qua thăm bé, khi nào anh chị thấy tiện thì báo em nhé, không vội đâu. Câu "không vội đâu" giúp gia đình dễ hẹn muộn mà không ngại.
- Đến đúng giờ hẹn, không đến sớm. Gia đình có khi canh giờ bé ngủ để đón khách.
- Đi khi khoẻ hẳn. Ho, sốt, sổ mũi thì hoãn, dù đã hẹn. Nhắn báo, gia đình sẽ cảm ơn bạn.
- Không dùng nước hoa nồng, không hút thuốc trước khi đến. Mùi thuốc lá bám trên áo, tóc, khi bế bé sẽ còn lại rất lâu.
- Hỏi gia đình có cần mang gì không. Đồ ăn nấu sẵn, một túi trái cây cho người lớn, hay đơn giản là bỉm đúng cỡ đang dùng. Những thứ gia đình thật sự cần quý hơn những món mình tự đoán.
Nếu bạn muốn dẫn con nhỏ đi cùng, hỏi riêng trước. Trẻ nhỏ hay mang theo cảm cúm, lại hiếu động, nhiều gia đình ngại mà không tiện nói. Nếu được đồng ý, dặn con trước ở nhà: em bé đang ngủ, chỉ nhìn, không chạm, nói nhỏ.
Bế bé hay không bế, và mấy chi tiết vệ sinh
Đến nơi, rửa tay ngay trước khi lại gần bé, nhiều nhà để sẵn nước rửa tay ở cửa, cứ dùng mà không cần ai nhắc. Ngồi chơi với người lớn trước, để gia đình tự giới thiệu bé. Nếu bé đang ngủ, đừng đánh thức để ngắm, khen bé qua lời kể của bố mẹ cũng được.
Khi được mời bế, ngồi xuống ghế hoặc sofa rồi mới nhận bé, một tay đỡ đầu và gáy, một tay đỡ mông và lưng, giữ bé sát người. Bế một lúc rồi trả lại, nhất là khi bé bắt đầu cựa quậy, đòi bú. Không đi lại nhiều khi đang bế, không đưa bé ra cửa, ra ban công nếu bố mẹ chưa bảo. Không hôn bé, không chạm vào miệng, mắt bé, không cho bé ngậm ngón tay mình.
Nếu gia đình không mời bế, đừng xin. Có nhà chỉ để người trong nhà bế trong tháng đầu, đó là lựa chọn của họ. Bạn vẫn có thể ngắm bé, khen bé, và chơi với bố mẹ bé.
Chụp ảnh: hỏi trước, và không đăng ảnh bé lên mạng khi bố mẹ chưa đồng ý. Nhiều gia đình muốn giữ hình ảnh của con riêng tư, hoặc muốn tự mình là người công bố.
Câu nói mẫu với bố mẹ mới và người thân
Lúc thăm em bé ở nhà, câu chuyện thoải mái hơn ở viện. Vài câu theo vai:
- Bạn thân của mẹ: Nhìn cậu bế bé mà mình thấy lạ ghê. Cậu ổn không, ngủ được mấy tiếng một đêm?
- Đồng nghiệp của bố: Cả phòng gửi lời mừng anh chị. Anh cứ yên tâm nghỉ, ở công ty mọi người lo được.
- Với ông bà đang lên chăm cháu: Bà lên chăm cháu vất vả quá. Bé được bà bế là ngoan hẳn bà nhỉ.
- Đề nghị giúp việc cụ thể: Để em rửa đống bình sữa này cho, chị ngồi nghỉ đi. Hoặc: Mai em nấu nồi canh mang qua nhé, anh chị đỡ phải nấu một bữa.
- Khi được hỏi kinh nghiệm nuôi con: Mỗi bé mỗi khác, nhà mình hồi đó thì thế này, nhưng anh chị cứ hỏi bác sĩ của bé cho chắc.
- Lúc ra về: Mình về để cả nhà nghỉ. Tháng sau mình lại qua chơi với bé.
Đừng chỉ hỏi han người mẹ mà quên người bố. Bố mẹ mới đều đang tập làm cha mẹ, đều thiếu ngủ, đều cần được hỏi thăm. Một câu hỏi riêng người bố có ổn không đôi khi làm anh ấy bất ngờ, vì ít ai nhớ hỏi.
Tránh và thay bằng
Chuyện nuôi con là chuyện mà ai cũng có ý kiến. Ở nhà người mới sinh, ý kiến nên được giữ lại nhiều hơn nói ra.
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Sao lại cho bé ngủ thế này, ngày xưa phải thế kia. | Không góp ý cách chăm khi không được hỏi |
| Mẹ không đủ sữa à, cho bé uống thêm cái này đi. | Không bàn chuyện sữa, chuyện ăn uống của bé |
| Bé khóc nhiều thế, chắc bị làm sao rồi. | Không phán đoán sức khoẻ của bé; nếu bố mẹ lo, nhắc họ hỏi bác sĩ |
| Ở lại cả buổi, ăn cơm cùng gia đình khi không được mời | Nửa tiếng rồi về, trừ khi gia đình giữ |
| Hỏi chuyện chi phí sinh, chi phí nuôi bé | Không hỏi chuyện tiền bạc |
| Đưa đẩy chuyện bố hay mẹ phải nghỉ ở nhà trông con | Đó là việc riêng của hai vợ chồng |
Nếu gia đình là người hỏi ý bạn, chia sẻ kinh nghiệm của mình như một câu chuyện, không như lời khuyên phải làm theo, và luôn nhắc họ hỏi bác sĩ, nữ hộ sinh hay người có chuyên môn đang theo dõi bé.
Khi bố mẹ mới trông có vẻ kiệt sức
Có những lần đến thăm, bạn thấy người mẹ hay người bố mệt hơn mức bình thường: ít nói, mắt đỏ, nói chuyện được vài câu thì lặng đi, hoặc kể rằng mình thấy không làm được gì đúng. Thiếu ngủ và thay đổi lớn trong cuộc sống làm nhiều cha mẹ mới như vậy. Bạn không cần phân tích, không cần khuyên, chỉ cần không làm họ thấy mình yếu đuối.
Một câu như Ai mới có con cũng có lúc thấy mình chẳng làm nổi gì đâu, cậu đang làm tốt lắm có tác dụng hơn mọi lời giảng giải. Đề nghị một việc thật cụ thể để họ ngủ được một giấc: trông bé một tiếng, đưa đón con lớn, nấu bữa tối.
Nếu người mẹ hoặc người bố buồn bã kéo dài, khóc nhiều, không ăn không ngủ được ngay cả khi có người trông con, nhẹ nhàng nói với người thân gần nhất của họ để gia đình đưa họ hỏi bác sĩ. Đó không phải chuyện xấu hổ, và gia đình nên biết sớm.
Ở cữ, đầy tháng và những nếp khác nhau
Nhiều gia đình vẫn giữ nếp ở cữ trong khoảng một tháng đầu, có nhà hạn chế khách ngoài trong thời gian này. Ở nhiều vùng phía Bắc thường thấy khách chờ tới dịp đầy tháng mới đến mừng, gia đình làm mâm cơm mời họ hàng, bạn bè. Nhiều nơi miền Trung, họ hàng thân đến thăm sớm, khách ngoài đợi lâu hơn. Ở nhiều nhà phía Nam, bạn bè ghé thăm sớm hơn và không khí thoải mái. Đó là những gì hay gặp, tuỳ làng, tuỳ nhà, và ngày nay nhiều gia đình trẻ tự đặt cách riêng của mình.
Nếu gia đình làm tiệc đầy tháng và mời bạn, đó là dịp tự nhiên nhất để đến thăm bé. Nếu không được mời mà muốn đến, cứ nhắn hỏi. Có những người lớn tuổi trong nhà để ý một số điều khi khách đến thăm bé. Bạn không cần tranh luận đúng sai, làm theo cho gia đình yên lòng là được.
Lỡ làm sai thì gỡ thế nào
Lỡ đến khi đang chớm ốm mà không biết, về nhà mới sốt: nhắn ngay cho gia đình để họ để ý bé, nói thật, xin lỗi. Việc báo sớm quan trọng hơn việc ngại.
Lỡ góp ý cách chăm bé làm bố mẹ khó chịu: Mình nói theo thói quen thôi, anh chị cứ làm theo bác sĩ dặn nhé. Rồi thôi, không nhắc lại. Lỡ đăng ảnh bé lên mạng khi chưa hỏi: gỡ xuống ngay và nhắn xin lỗi, đừng chờ họ phải nhắc.
Lỡ hỏi chuyện bố hay mẹ sẽ nghỉ ở nhà trông con, thấy không khí chùng xuống: dừng ngay và chuyển chuyện. Sau đó không nhắc lại, vì đó là chuyện riêng của hai vợ chồng.
Lỡ ngồi quá lâu, bé khóc đòi bú mà mình vẫn chưa về: đứng dậy ngay, chào nhanh. Thôi mình về cho bé bú, hôm khác mình qua. Lần sau, bạn sẽ là vị khách được mời lại.
Lỡ quên hỏi thăm người bố hay ông bà đang chăm cháu, chỉ mải ngắm bé: trước khi về, quay lại cảm ơn họ một câu. Người chăm bé trong tháng đầu luôn nhớ ai đã nhìn thấy công của mình.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu sau sinh thì nên đi thăm em bé?
Không có mốc chung cho mọi nhà. Nhiều gia đình thấy thoải mái khi khách đến sau vài tuần hoặc vào dịp đầy tháng, có nhà đón khách sớm hơn. Cách đúng là nhắn hỏi gia đình và để họ chọn ngày.
Đi thăm em bé mới sinh ở nhà nên ngồi bao lâu?
Khoảng nửa tiếng là vừa, trừ khi gia đình giữ lại. Khi bé bắt đầu đòi bú, quấy khóc, hay người mẹ có vẻ mệt, đó là lúc nên chào về để cả nhà nghỉ ngơi.
Có nên mang con nhỏ đi thăm em bé mới sinh không?
Hỏi gia đình trước. Trẻ nhỏ dễ mang theo cảm cúm và hiếu động, nhiều nhà ngại mà không tiện nói. Nếu được đồng ý, dặn con chỉ nhìn, không chạm, nói nhỏ, và về sớm.
Thăm em bé mới sinh có được hôn bé không?
Không nên hôn bé, không chạm vào mặt, miệng, tay bé. Chỉ bế khi bố mẹ mời, rửa tay kỹ trước khi bế. Những điều này giúp bố mẹ yên tâm và bé được giữ an toàn.
Giúp gì cho bố mẹ mới sinh con là thiết thực nhất?
Những việc cụ thể: mang một bữa ăn nấu sẵn, rửa bình sữa, đi chợ hộ, trông bé một lúc để bố mẹ chợp mắt. Hỏi trước họ cần gì, rồi làm đúng việc đó, thay vì tự mua thêm đồ.
Có nên góp ý cách chăm bé khi đi thăm không?
Chỉ khi được hỏi. Khi đó chia sẻ như một câu chuyện của nhà mình và nhắc bố mẹ hỏi bác sĩ hoặc người có chuyên môn đang theo dõi bé. Góp ý khi không được hỏi dễ làm bố mẹ mới thấy bị đánh giá.