Khi bố hoặc mẹ của đồng nghiệp mất, cách biết điều là nhắn chia buồn ngắn ngay khi biết tin, đi viếng cùng phòng hoặc góp chung qua người đại diện nếu không đi được, tới nơi thì đứng sau trưởng đoàn và chỉ chia buồn với chính đồng nghiệp mình, rồi khi họ đi làm lại thì đỡ việc mà không hỏi han nhiều. Bạn không cần quen gia đình họ; điều đồng nghiệp nhớ là ai đã có mặt và ai đỡ việc cho họ lúc họ vắng.
Người mới đi làm hay bối rối nhất ở tình huống này: chưa thân, không biết đi một mình có kỳ không, góp bao nhiêu cho vừa, quê đồng nghiệp ở tỉnh khác thì có phải đi không. Bài đi từng bước, kèm câu nói mẫu và những câu nên tránh ở nơi làm việc trong những ngày đó.
Đồng nghiệp có tang đang lo gì
Trong mấy ngày có tang, đồng nghiệp của bạn thường lo ba thứ cùng lúc: việc nhà, đường về quê và việc đang dở ở công ty. Nhiều người áy náy vì phải nghỉ đột ngột, sợ phiền cả nhóm, có người còn cố trả lời tin nhắn công việc ngay trong đám. Cái họ cần ở đồng nghiệp không phải lời an ủi dài mà là cảm giác phía công ty đã có người lo.
Vì thế việc biết điều nhất bạn có thể làm, đặc biệt nếu ngồi gần hay làm chung dự án, là nhận phần việc của họ trong mấy ngày đó và báo một câu cho họ yên tâm. Không gửi tài liệu hỏi ý kiến, không nhắc hạn nộp, không gọi điện hỏi mật khẩu. Nếu bắt buộc phải hỏi, hỏi một lần, gom hết vào một tin nhắn.
Về phía gia đình đồng nghiệp, họ phần lớn không biết bạn là ai. Họ chỉ thấy một nhóm người từ công ty con mình đến, đứng nghiêm trang, nói một câu, rồi về. Như vậy là đủ để họ thấy con mình được quý ở nơi làm việc, một điều rất an ủi với cha mẹ, anh chị em của người làm.
Đi hay không, đi cùng ai
Nếu phòng tổ chức đi chung, đi theo phòng là cách tự nhiên nhất, kể cả khi bạn mới vào được vài tuần. Không ai thấy lạ khi người mới có mặt, chỉ thấy lạ khi cả phòng đi mà một người vắng không lý do.
Nếu đám ở quê xa, thường phòng cử vài người đại diện đi, những người khác góp chung và nhắn tin chia buồn. Bạn không cần tự đi riêng một mình đường xa nếu không thân, trừ khi đồng nghiệp đó là người bạn rất gần.
Nếu bạn không đi được giờ của đoàn, có thể đi lẻ vào một khung giờ khác, nhưng nên báo người đại diện để họ biết đoàn có ai, tránh việc gia đình đồng nghiệp nhận cùng lúc hai phong bì từ một người.
Nếu bạn là cấp trên trực tiếp, nên có mặt nếu đường xá cho phép, hoặc gọi điện riêng cho đồng nghiệp. Với nhiều người, cuộc gọi ngắn của sếp trực tiếp có ý nghĩa hơn cả vòng hoa của công ty.
Nếu chưa ai đứng ra tổ chức, bạn có thể hỏi khéo người lớn tuổi nhất phòng: Chị ơi, bố anh B mất, phòng mình có định đi viếng chung không chị, em góp với. Câu này không bắt ai làm gì, chỉ mở lời cho người có vai đứng ra.
Góp chung, phúng riêng và chuyện tiền
Ở nhiều nơi làm việc, công đoàn hoặc công ty có khoản viếng theo quy định, còn phòng thì góp thêm một phong bì chung đứng tên cả nhóm. Mức góp mỗi người thường do người đứng ra thu đề xuất, ví dụ giả định mỗi người một trăm nghìn, hai trăm nghìn. Đó chỉ là ví dụ, tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán từng chỗ làm. Bạn góp đúng mức chung là được, không cần góp hơn để thể hiện.
Nếu bạn thân riêng với đồng nghiệp, có thể vừa góp chung vừa gửi riêng. Khi đó phong bì riêng ghi tên mình, đưa riêng ở bàn nhận lễ hoặc đưa tận tay đồng nghiệp sau đám. Không cần nói với cả phòng là mình gửi thêm.
Người mới đi làm, lương còn thấp, đôi khi lo không theo kịp các khoản hiếu hỉ. Cứ góp đúng mức chung, không ai so. Nếu một tháng dồn nhiều việc mà khó khăn thật, bạn nói nhỏ được với người thu: Tháng này em hơi kẹt, em góp phần này trước được không chị? Người làm lâu năm thường hiểu, và việc nói thật tốt hơn việc lặng lẽ không góp.
Câu nói mẫu, từ lúc biết tin tới khi đồng nghiệp đi làm lại
Mỗi thời điểm một câu, ngắn, không đòi người kia phải trả lời.
- Tin nhắn khi vừa biết tin: Em vừa biết tin bác mất. Em xin chia buồn với anh và gia đình. Việc ở công ty anh đừng lo, em với chị D đỡ phần đó rồi.
- Khi tới viếng, gặp đồng nghiệp: Cả phòng đến với anh. Anh giữ sức nhé.
- Khi được đồng nghiệp giới thiệu với mẹ họ: Dạ cháu làm cùng anh B. Cháu xin chia buồn với bác ạ.
- Khi đồng nghiệp hỏi chuyện việc dở: Anh cứ lo việc nhà, mọi thứ ở phòng ổn. Về rồi tính.
- Ngày đầu họ đi làm lại: Anh về rồi à. Có gì em đỡ được anh cứ bảo. Rồi để yên cho họ làm việc.
Không cần nói "em hiểu cảm giác của anh" nếu bạn chưa từng mất người thân. Câu đó dễ nghe như xã giao. Sự có mặt và phần việc bạn đỡ đã nói hộ đủ.
Ở công ty những ngày đó: tránh gì, thay bằng gì
Phần lớn lỡ lời xảy ra ở chỗ làm, không phải ở đám.
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Hỏi trong nhóm chat chung: Bố anh B bị bệnh gì thế? | Không hỏi. Nếu cần biết để sắp xếp, hỏi riêng người quản lý |
| Gửi việc, hỏi hạn nộp trong mấy ngày nghỉ tang | Gom lại một tin nhắn, chỉ hỏi điều thật sự không ai trả lời thay được |
| Ngày đầu đi làm lại, cả phòng vây quanh hỏi han | Mỗi người chào một câu ngắn, rồi để họ trở lại nhịp |
| Đùa như mọi khi ngay hôm họ quay lại | Chờ họ tự cười trước, vài hôm sau mọi thứ sẽ về như cũ |
| Than với họ chuyện việc bị dồn khi họ vắng | Nói chuyện phân việc với quản lý, không nói với người có tang |
| Hỏi chuyện đám to hay nhỏ, bao nhiêu người đến | Không bình luận về đám của nhà người ta |
Có người muốn kể về bố mẹ mình sau đám, có người không muốn ai nhắc. Để họ dẫn câu chuyện. Họ nhắc thì bạn nghe, họ không nhắc thì bạn cũng đừng.
Đi đám ở quê đồng nghiệp, khác miền với mình
Nếu đồng nghiệp ở tỉnh khác miền, đám ở quê họ có thể khác hẳn những gì bạn quen. Ở nhiều vùng phía Bắc, đoàn khách thường được đọc tên rồi mới vào viếng, gia đình đứng hai bên. Ở nhiều nơi miền Trung, đội lo việc của làng đón khách và chỉ chỗ. Ở nhiều nhà phía Nam, khách có thể được mời ngồi lại dùng bữa hoặc uống nước khá lâu. Đây là những gì thường gặp, không phải nơi nào cũng vậy.
Cách gọn nhất là hỏi một đồng nghiệp khác cùng quê hoặc hỏi người đang lo đón khách: Dạ chúng cháu ở công ty anh B về, chú chỉ giúp chúng cháu vào viếng thế nào cho phải ạ. Người ta luôn sẵn lòng chỉ cho khách lạ có lòng.
Đoàn đi xa nên thống nhất trước giờ về, ai lái xe, ai cầm phong bì chung, ai nói lời chia buồn thay cả đoàn. Đến nơi không phải bàn bạc ồn ào ngoài cổng, gia đình sẽ thấy cả đoàn có trước có sau.
Khi người có tang là sếp hoặc người lớn tuổi trong phòng
Khi người có tang là trưởng phòng hay người lớn tuổi nhất nhóm, nhiều nhân viên trẻ ngại vì không biết mình đứng ở vị trí nào. Thật ra cách làm không khác nhiều: cả phòng đi chung, người có vai thứ hai trong phòng đứng ra làm trưởng đoàn, mọi người đi sau. Đừng vì ngại sếp mà vắng mặt, cũng đừng vì muốn ghi điểm mà gửi những món lễ quá to so với cả phòng, người tinh ý nhìn vào sẽ thấy khó xử.
Lời chia buồn với sếp giữ đúng vai: Dạ, cả phòng chúng em đến thắp hương cho bác. Anh giữ sức, việc ở phòng chúng em lo được ạ. Không cần nhắc tới công việc chi tiết, không báo cáo gì trong đám. Nếu sếp hỏi chuyện dự án, trả lời ngắn rằng mọi thứ ổn, việc cần duyệt sẽ chờ anh về.
Khi sếp đi làm lại, cũng như mọi đồng nghiệp khác: chào một câu, không vây quanh, chuẩn bị sẵn một bản tóm tắt ngắn những gì đã xảy ra trong mấy ngày vắng để sếp đỡ phải hỏi từng người. Đó là cách đỡ việc thiết thực nhất mà không cần một lời nào về chuyện tang.
Lỡ làm sai thì gỡ thế nào
Lỡ không biết tin, mấy hôm sau mới hay: nhắn ngay, nói thật. Em mới biết tin hôm nay, em xin lỗi anh vì không kịp đến. Em xin chia buồn với anh và gia đình. Nếu muốn gửi lễ, đưa tận tay khi họ đi làm lại, kèm câu nói nhỏ.
Lỡ gửi việc cho đồng nghiệp trong mấy ngày tang vì không biết: nhắn xin lỗi, rút lại, nhờ người khác. Lỡ nói một câu đùa không đúng lúc khi họ vừa quay lại: đừng đùa thêm để chữa, chỉ cần nói Em lỡ lời, anh bỏ qua cho em rồi thôi.
Lỡ đến viếng một mình rồi mới biết cả phòng đã đi buổi khác và đã gửi phong bì chung có tên mình: không sao, bạn đến là thêm một người có mặt. Khi về, báo người thu để họ khỏi tính nhầm, và nếu bạn đã gửi thêm riêng thì cũng chẳng cần đòi lại phần nào.
Lỡ không góp vì hết tiền mà không nói: tìm người đã thu, nói thật và góp sau. Chuyện này ai cũng từng gặp, im lặng mới là điều làm người ta nghĩ ngợi.
Câu hỏi thường gặp
Mới đi làm được vài tuần có cần đi đám tang bố mẹ đồng nghiệp không?
Nếu phòng đi chung thì nên đi theo phòng, không ai thấy lạ khi người mới có mặt. Nếu chỉ vài người đại diện đi vì đám ở xa, bạn góp chung và nhắn một tin chia buồn ngắn là đủ phải phép.
Nên nhắn tin chia buồn với đồng nghiệp thế nào?
Ngắn, không đòi trả lời: nói mình vừa biết tin, xin chia buồn với họ và gia đình, và nếu được thì thêm một câu về việc ở công ty đã có người lo. Tránh hỏi nguyên nhân, tránh gửi hình ảnh, biểu tượng cảm xúc.
Góp tiền phúng viếng đồng nghiệp bao nhiêu là vừa?
Thường theo mức người đứng ra thu đề xuất cho cả phòng, tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán từng nơi làm việc. Góp đúng mức chung là được. Nếu thân riêng, có thể gửi thêm phong bì riêng ghi tên mình.
Không quen ai trong gia đình đồng nghiệp thì chia buồn với ai?
Chia buồn với chính đồng nghiệp của bạn. Nếu họ giới thiệu bạn với bố hoặc mẹ còn lại, cúi chào và nói một câu ngắn rằng mình làm cùng họ, xin chia buồn với gia đình. Không cần nói thêm.
Đồng nghiệp đi làm lại sau tang nên cư xử thế nào?
Chào một câu ngắn, hỏi có cần đỡ gì không, rồi để họ làm việc bình thường. Không vây quanh hỏi han, không đùa ngay, không nhắc chuyện việc bị dồn. Họ muốn kể thì nghe, không muốn thì thôi.
Cấp trên có nên đi viếng nhân viên có tang không?
Nên có mặt nếu điều kiện cho phép, nhất là cấp trên trực tiếp. Nếu đám ở xa, một cuộc gọi riêng hỏi thăm và cho nhân viên nghỉ yên tâm cũng có ý nghĩa rất lớn với người có tang và gia đình họ.