Ra mắt nhà người yêu dịp Tết, nên đến từ mùng hai trở đi (tránh sáng mùng một trừ khi được nhà người yêu mời xông đất), đến vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, chúc Tết ông bà và bố mẹ người yêu trước, mừng tuổi trẻ nhỏ trong nhà và có thể mừng tuổi ông bà bằng phong bao nhỏ, ngồi chừng một bữa cơm hoặc một tuần trà rồi xin phép về nếu nhà đang đông khách. Tết là dịp vui, người lớn dễ cởi mở, nhưng cũng là lúc nhà người ta bận và đông nhất.
Nhiều cặp chọn Tết để ra mắt vì đó là lúc cả nhà đủ mặt, lại có cớ tự nhiên để đến. Cái khó là Tết có thêm nhiều lệ: ngày nào nên đến, ai được mừng tuổi, câu chúc nói sao, kiêng gì. Những lệ này khác nhau theo vùng và theo nhà, nên bài này nói những gì thường thấy và nhắc bạn hỏi người yêu những chỗ cần hỏi.
Chọn ngày: vì sao người ta để ý chuyện mùng một
Ở nhiều nơi, người ta tin người bước vào nhà đầu tiên sau giao thừa hoặc sáng mùng một là "xông đất", và nhà thường chọn trước người hợp tuổi, vui tính, đang thuận lợi. Đây là tập quán văn hoá, mỗi nhà coi trọng một khác, nhưng vì có nhà để ý nên người lạ nhà không nên tự đến sáng mùng một.
Nếu nhà người yêu chủ động mời bạn xông đất, đó là một sự quý mến đáng nhận. Bạn đến đúng giờ được hẹn, vào nhà vui vẻ, chúc ngắn và rõ ràng, ngồi một lúc rồi xin phép để nhà còn đón khách khác. Nếu nhà không mời, mùng hai, mùng ba là ngày nhiều cặp chọn: nhà vẫn còn không khí Tết, bớt khách hơn mùng một, cả nhà thường có mặt.
Nếu bạn ở xa và chỉ có thể đến một ngày, nói với người yêu để người yêu hỏi bố mẹ ngày nào tiện. Một câu hỏi trước như vậy tốt hơn nhiều so với tự đến đúng hôm cả nhà đi chúc Tết họ.
Giờ đến: buổi sáng từ khoảng chín giờ hoặc đầu giờ chiều là hợp. Đến quá sớm khi nhà còn đang dọn dẹp, cúng lễ, hoặc đến lúc trưa đúng giờ cơm mà không được hẹn trước là hai chuyện người lớn hay ngại. Nếu được mời ăn cơm thì đến trước bữa chừng nửa tiếng để kịp chào hỏi.
Vào nhà ngày Tết: thứ tự việc trong nửa giờ đầu
Phần đầu của buổi gặp ngày Tết thường diễn ra rất nhanh, nhiều người không kịp nghĩ. Thuộc thứ tự này thì bạn không bị cuống.
- Chào chung khi bước vào và chúc ngay một câu ngắn: Cháu chúc ông bà, hai bác và cả nhà năm mới mạnh khoẻ, vui vẻ ạ.
- Đưa quà Tết bằng hai tay cho bố hoặc mẹ người yêu khi đã vào nhà, kèm câu: Cháu có chút quà Tết biếu ông bà và hai bác ạ. Không cần nói quà gì, mua ở đâu.
- Chúc Tết riêng ông bà nếu có. Đứng hoặc khom người trước ông bà, chúc sức khoẻ, sống lâu với con cháu. Nhà nào có lệ thắp hương ngày Tết, hỏi người yêu xem mình có nên thắp không; được mời thì thắp theo người nhà.
- Mừng tuổi. Thường mừng tuổi trẻ nhỏ trong nhà; nhiều người mừng tuổi cả ông bà để chúc thọ. Bố mẹ người yêu thì tuỳ nhà, hỏi người yêu trước.
- Ngồi uống nước ở chỗ được mời. Người lớn rót trà thì đỡ chén bằng hai tay, nhấp một chút rồi đặt xuống. Bánh mứt mời thì lấy một chút, không bóc nhiều.
Nếu nhà đang có khách khác, bạn chào khách luôn như chào người nhà, rồi ngồi lùi lại để chủ nhà tiếp khách. Đừng chen vào câu chuyện của khách với chủ nhà; có ai hỏi thì trả lời ngắn.
Mừng tuổi: mừng ai, mừng thế nào để không ai khó xử
Mừng tuổi khi ra mắt là chuyện tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán nơi mình sống, không có mức chuẩn. Cái người lớn để ý không phải phong bao dày hay mỏng mà là bạn có nhớ tới những ai trong nhà. Một phong bao đều tay cho mọi đứa trẻ có mặt tốt hơn một phong bao to cho đứa nhỏ nhất và quên đứa lớn.
Chuẩn bị sẵn vài phong bao giống nhau, nhiều hơn số trẻ con người yêu kể một hai cái, vì ngày Tết hay có cháu họ chạy sang chơi. Đưa phong bao kèm lời chúc, đưa trực tiếp cho trẻ trước mặt bố mẹ chúng: Cô chúc cháu năm mới ngoan, học giỏi nhé. Trẻ còn nhỏ quá thì đưa cho bố mẹ cầm hộ.
Mừng tuổi ông bà là cách chúc thọ, nhiều nhà rất quý. Bạn nói: Cháu có chút lộc đầu năm, cháu mừng tuổi ông bà, chúc ông bà sống lâu với con cháu ạ. Mừng tuổi bố mẹ người yêu thì nhiều nhà thấy hơi sớm khi mới ra mắt, nhiều nhà lại thấy vui; hỏi người yêu là chắc nhất.
Người yêu bạn có em đã đi làm, lớn gần bằng bạn? Thường không cần mừng tuổi, chúc Tết là đủ. Nếu được trẻ con hay người lớn mừng tuổi lại, nhận bằng hai tay, cảm ơn, không mở ra trước mặt.
Câu chúc và câu đáp ngày Tết
Ngày Tết người lớn hay hỏi những câu vừa vui vừa khó. Đây là vài câu mẫu, thay từ cho hợp giọng mình.
- Chúc bố mẹ người yêu: Cháu chúc hai bác năm mới mạnh khoẻ, làm ăn thuận lợi, nhà mình lúc nào cũng vui như hôm nay ạ.
- Khi bị hỏi "bao giờ cưới": Dạ chúng cháu đang tính dần ạ, năm nay có gì vui chúng cháu báo hai bác đầu tiên.
- Khi được khen "Tết mà đến chơi thế này là quý": Dạ cháu được anh A đưa về, cháu cũng mong mãi mới được đến chúc Tết ông bà và hai bác ạ.
- Khi được mời ở lại ăn cơm mà đã hẹn chỗ khác: Dạ cháu cảm ơn bác, hôm nay cháu đã hẹn về chúc Tết ông bà nội cháu, hôm khác cháu xin ăn cơm với cả nhà ạ.
- Khi ra về: Cháu xin phép ông bà, hai bác cháu về. Cháu chúc cả nhà ăn Tết vui ạ.
Tránh những câu chúc quá dài, đọc như học thuộc, hoặc những câu chúc liên quan tiền bạc kiểu "chúc bác năm nay trúng lớn" khi chưa biết nhà làm nghề gì. Câu chúc sức khoẻ, vui vẻ, con cháu sum vầy là an toàn nhất.
Tránh và thay bằng trong mấy ngày Tết
Một số điều người lớn kiêng ngày Tết là tập quán, không phải chuyện đúng sai. Bạn không cần tin, chỉ cần tôn trọng khi đang ở nhà người ta.
| Tránh | Vì sao người lớn để ý | Thay bằng |
|---|---|---|
| Mặc toàn đồ đen hoặc trắng toát | Nhiều nhà gắn màu này với tang | Màu tươi, nhã: đỏ đô, kem, xanh nhạt |
| Nhắc chuyện ốm đau, nợ nần, người đã mất | Ngày đầu năm ai cũng muốn nghe chuyện vui | Chuyện Tết năm nay, món ăn, con cháu |
| Làm vỡ đồ rồi tỏ ra hoảng | Có người coi là điềm xấu, càng hoảng càng làm không khí nặng | Bình tĩnh dọn, nói nhẹ "cháu xin lỗi", người lớn thường nói đỡ |
| Từ chối thẳng khi được mời ăn bánh, uống rượu | Ngày Tết mời là quý, từ chối cộc dễ bị hiểu là chê | Nhận một chút, cảm ơn |
| Ngồi tới tối khi nhà đông khách | Chủ nhà phải chia sức tiếp | Ngồi chừng một bữa hoặc một tuần trà rồi xin phép |
Mấy điều trên nhiều nhà ở thành phố không còn để ý mấy. Nhưng nhà có ông bà thì nên giữ, vì bạn đang là khách của cả ông bà, không chỉ của bố mẹ người yêu.
Khác biệt giữa các miền ngày Tết
Ở nhiều nhà miền Bắc, ngày Tết còn giữ khá nhiều lệ: chúc theo thứ tự, mời trà, khách đến ngồi tiếp chuyện ở phòng khách, ngày mùng một khá kiêng. Nhiều nhà miền Trung giữ lệ thờ cúng ngày Tết khá kỹ, có nhà khách đến được mời thắp hương trước rồi mới ngồi. Ở nhiều nhà miền Nam, Tết vui và cởi mở, khách đến hay được mời ăn uống, nhậu nhẹ, mừng tuổi được gọi là lì xì và cả nhà thường lì xì nhau rất tự nhiên.
Đó chỉ là những gì thường thấy. Có nhà miền Nam giữ lệ kỹ hơn nhiều nhà miền Bắc, có nhà miền Bắc ở thành phố đã đơn giản hoá gần hết. Hỏi người yêu ba câu trước khi đi là đủ: nhà có kiêng gì không, mừng tuổi những ai, có định giữ bạn ở lại ăn cơm không.
Nếu bạn và người yêu khác miền, đừng mang lệ nhà mình áp vào nhà người ta, cũng đừng thấy nhà người ta "ít lệ" mà coi là dễ dãi. Mỗi nhà một nếp, và nếp nào cũng có lý do của nó.
Lỡ phạm điều kiêng hoặc lỡ quên ai thì gỡ thế nào
Lỡ đến sáng mùng một mà nhà không mời, đừng xin lỗi rối rít về chuyện xông đất, vì nói nhiều lại làm người lớn để ý hơn. Chúc vui, ngồi ngắn, rồi về. Nếu sau đó người yêu kể bố mẹ có chút không vui, nhờ người yêu nói đỡ là bạn không biết lệ nhà, lần sau sẽ hỏi trước.
Lỡ quên mừng tuổi một đứa trẻ, gọi cháu lại trước khi về, đưa phong bao và nói: Cô quên mất cháu, cô xin lỗi nhé, chúc cháu năm mới ngoan. Trẻ con vui, bố mẹ chúng cũng thấy bạn chu đáo.
Lỡ mặc đồ tối màu, không cần về thay. Cứ vui vẻ, lần sau chú ý. Nếu người lớn nhắc, cười và nhận: Dạ cháu sơ ý quá, năm sau cháu mặc áo đỏ đến bác ạ.
Lỡ nhắc tới chuyện buồn của nhà người ta, như một người vừa mất trong năm mà bạn không biết, dừng lại ngay và nói nhỏ: Cháu không biết chuyện, cháu xin lỗi hai bác. Rồi để người lớn tự chuyển câu chuyện. Đó cũng là lý do nên hỏi người yêu trước chuyến đi: năm qua nhà có chuyện gì buồn không. Ở nhiều nơi, nhà có tang trong năm thì Tết làm đơn giản, không treo đồ đỏ rực, khách đến cũng nói chuyện nhẹ nhàng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Ra mắt nhà người yêu dịp Tết nên đến mùng mấy?
Thường từ mùng hai trở đi là hợp, vì nhiều nhà để ý chuyện xông đất sáng mùng một. Nếu nhà người yêu chủ động mời xông đất thì nhận lời và đến đúng giờ hẹn. Hỏi người yêu xem ngày nào cả nhà có mặt và rảnh nhất.
Ra mắt dịp Tết có phải mừng tuổi bố mẹ người yêu không?
Không bắt buộc, tuỳ nếp từng nhà. Nhiều người mừng tuổi trẻ nhỏ và ông bà để chúc thọ, còn bố mẹ người yêu thì hỏi người yêu trước. Mức mừng tuổi tuỳ hoàn cảnh, độ thân và tập quán nơi mình sống, không có chuẩn.
Đến nhà người yêu ngày Tết nên ngồi bao lâu?
Nếu không được giữ ăn cơm, ngồi chừng một tuần trà là vừa, nhất là khi nhà đang đông khách. Nếu được mời cơm thì ở lại tới sau bữa, phụ dọn dẹp rồi xin phép về. Đừng ngồi tới tối khi chủ nhà còn phải tiếp người khác.
Có nên mặc áo dài khi ra mắt nhà người yêu dịp Tết không?
Mặc áo dài hoặc trang phục lịch sự màu tươi đều được, miễn dễ ngồi, dễ phụ việc. Nhiều nhà có ông bà thường thích màu đỏ, vàng, kem ngày Tết. Tránh đồ quá tối hoặc trắng toát nếu nhà còn giữ lệ.
Ngày Tết bị hỏi bao giờ cưới thì trả lời sao?
Trả lời vui và mở, ví dụ chúng cháu đang tính dần, có tin vui sẽ báo hai bác đầu tiên. Không cần hứa ngày cụ thể, cũng không cần né tránh. Người yêu có thể đỡ thêm một câu để chuyển chủ đề.
Lỡ đến xông đất nhà người yêu mà không được mời thì có sao không?
Phần lớn nhà sẽ không trách người chưa biết lệ. Bạn chúc Tết vui vẻ, ngồi ngắn rồi xin phép về, không xin lỗi rối rít. Nếu biết nhà có chút không vui, nhờ người yêu giải thích và lần sau hỏi trước.