Mới chuyển đến, nên chào hàng xóm sát vách trong vòng một tuần, vào khoảng sáu giờ rưỡi tới tám giờ tối ngày thường hoặc cuối buổi sáng cuối tuần, đứng ngoài cửa, nói ba ý: mình là ai, ở căn nào, xin lỗi trước vì mấy hôm dọn đồ ồn. Chừng hai phút là đủ, không cần vào nhà, không cần quà to; một túi hoa quả nhỏ hoặc vài chiếc bánh là vừa.
Cái khó không nằm ở lời chào mà ở chỗ nhà bên kia không biết bạn là ai, đang có việc gì, và có đang bực vì tiếng khoan, tiếng kéo tủ mấy hôm nay hay không. Biết điều là chào sao cho họ thấy được báo trước, được tôn trọng giờ giấc, và không phải đáp lễ gì nặng nề. Bài dưới đi theo thứ tự việc: chào ai trước, lúc nào, nói gì, tránh gì, và nếu đã lỡ ở mấy tháng chưa chào thì gỡ ra sao.
Nhà bên kia đang nghĩ gì khi thấy người mới dọn đến
Hãy đặt mình vào chỗ bác hàng xóm đã ở tầng này sáu bảy năm. Mấy hôm nay thang máy bị chặn cửa để chuyển tủ, hành lang có thùng các tông, buổi trưa có tiếng khoan. Bác không biết người mới là gia đình có con nhỏ, một đôi vợ chồng trẻ hay một nhóm thuê chung. Bác chưa bực, nhưng đang chờ xem người mới có biết điều không.
Vì thế lời chào đầu tiên thật ra là lời trả lời cho câu hỏi đó. Nó không cần hay, chỉ cần đến sớm, đúng lúc, và có một câu nhận phần phiền về mình. Người đã ở lâu thường để ý ba thứ: người mới có tự giới thiệu không, có nói trước chuyện ồn không, và có giữ hành lang gọn không. Chào xong mà hôm sau vẫn để thùng rác ngoài cửa thì lời chào mất nửa giá trị.
Cũng cần hiểu nhiều người ở chung cư thích giữ khoảng cách. Họ không muốn thân, chỉ muốn yên. Chào khéo là chào để họ biết mặt, biết tên, rồi để họ tự chọn mức qua lại. Không phải ai mở cửa cũng muốn nói chuyện lâu, và điều đó không có nghĩa là họ không thích bạn.
Chào ai trước, lúc nào, đứng ở đâu
Thứ tự dưới đây hợp với phần lớn chung cư và nhà phố trong ngõ. Ngõ ở quê hay khu tập thể cũ thì vòng chào rộng hơn, nhưng thứ tự vẫn vậy.
- Hai nhà sát vách và nhà đối diện trước. Đây là những người nghe tiếng ồn nhiều nhất, gặp bạn ở cửa thang máy nhiều nhất. Ở nhà phố trong ngõ thì là hai nhà hai bên và nhà đối diện cổng.
- Nhà tầng ngay dưới. Tiếng kéo ghế, tiếng chân, nước thấm đều đi xuống. Chào nhà dưới sớm thì sau này có chuyện gì họ sẽ lên gõ cửa hỏi thay vì báo thẳng ban quản lý.
- Chọn giờ. Ngày thường khoảng sáu giờ rưỡi tới tám giờ tối, khi người ta đã ăn xong; cuối tuần khoảng chín giờ rưỡi tới mười một giờ sáng. Tránh giờ cơm, giờ ngủ trưa, sau chín giờ tối.
- Bấm chuông một lần, lùi lại nửa bước. Đứng cách cửa một bước để người trong nhà nhìn qua mắt thần thấy rõ mặt. Chờ khoảng nửa phút, không ai ra thì về, hôm khác chào lại.
- Đi cùng người nhà nếu được. Hai vợ chồng cùng đứng, hoặc có con đi theo chào, người ta yên tâm hơn một người lạ đứng một mình.
- Nói xong là chào về. Nếu được mời vào, cảm ơn và hẹn hôm khác, trừ khi chủ nhà mời tới lần thứ hai.
Việc không cần làm: không cần đi khắp toà nhà, không cần chào cả tầng một lúc trong một buổi, không cần lập nhóm tin nhắn riêng. Người ở xa hơn sẽ biết bạn dần qua thang máy và sân chơi.
Nói gì ở cửa: câu mẫu theo từng vai
Ba ý giữ nguyên, đổi cách xưng hô theo tuổi người mở cửa. Gọi theo vai trước, chưa biết tuổi thì gọi lên một bậc cho an toàn.
- Lúc mở lời với người lớn tuổi: Cháu chào bác ạ, cháu là A, nhà cháu vừa chuyển đến căn bên cạnh. Mấy hôm nay dọn đồ chắc ồn, cháu sang xin lỗi bác và chào bác một tiếng.
- Với người trạc tuổi: Chào chị, em ở căn đối diện, mới về được mấy hôm. Còn khoan thêm hai buổi nữa là xong, em báo trước để chị biết, có ồn quá chị cứ gõ cửa nói em.
- Lúc đưa túi hoa quả: Nhà cháu có chút quà ra mắt, bác dùng cho vui ạ. Đưa bằng hai tay, đưa xong là thôi, không kể giá, không nói xuất xứ.
- Khi bị hỏi khó, kiểu "nhà mua hay thuê đấy": Dạ nhà cháu ở đây lâu dài ạ, có gì không biết về nếp toà nhà cháu lại sang hỏi bác.
- Lúc ra về: Thôi cháu không làm phiền bác nữa, có việc gì bác cứ gọi cháu, cháu ở ngay bên cạnh.
- Gặp người lần đầu ở thang máy: Em mới chuyển lên tầng mười hai, căn cuối hành lang ạ. Một câu là đủ, người kia sẽ tự hỏi tiếp nếu muốn.
Nếu người mở cửa là trẻ con hoặc người giúp việc, chỉ cần gửi lời: Cháu nhắn bố mẹ là nhà mới ở căn bên cạnh sang chào nhé. Không đưa quà qua tay trẻ nhỏ, hôm sau quay lại chào người lớn.
Tránh gì, thay bằng gì
Phần lớn lần chào hỏng không phải vì thiếu lễ mà vì nói thừa. Người nghe phật lòng vì cảm giác bị kể, bị hỏi dò, hoặc bị đặt vào thế phải đáp lễ.
| Tránh | Vì sao người kia khó chịu | Thay bằng |
|---|---|---|
| Kể nhà mua bao nhiêu, sửa hết bao nhiêu | Nghe như khoe, người ở lâu còn thấy bị so | Không nhắc tiền, chỉ nói "nhà cháu mới về" |
| Hỏi lại "nhà bác mua hay thuê, bao nhiêu mét" | Đời tư, lần đầu gặp đã hỏi là dò | Hỏi chuyện chung: giờ đổ rác, chỗ để xe |
| Mang quà to, giỏ quà đóng gói cầu kỳ | Người nhận thấy nợ, phải tính chuyện đáp lại | Túi hoa quả nhỏ, vài chiếc bánh |
| Đứng nói mười lăm phút ở cửa | Người ta đang dở việc, ngại đuổi | Hai phút, chào rồi về |
| Hứa "sẽ không ồn đâu" | Mai khoan tiếp là mất lời | Nói rõ còn ồn mấy buổi, giờ nào |
Một chi tiết người từng trải hay nhắc: đừng chào lúc đang mặc đồ ngủ, tay còn dính sơn, hay có thợ đứng sau lưng. Người ta nhớ lần gặp đầu lâu hơn bạn nghĩ.
Chung cư, ngõ phố và các miền khác nhau thế nào
Ở chung cư thành phố, nhiều nhà thích chào ngắn, ở cửa, không mời vào. Ngược lại ở ngõ phố cũ và khu tập thể, người ta quen qua lại, chào xong có khi được mời uống chén nước ngay; nhận lời ngồi mười lăm phút là phải phép, ngồi lâu hơn thì không cần.
Ở nhiều nơi phía Bắc, người lớn trong ngõ để ý thứ tự: chào nhà cụ cao tuổi nhất ngõ, rồi nhà tổ trưởng, rồi các nhà sát vách. Ở miền Trung, nhiều nhà vẫn giữ nếp mang đĩa xôi hay ít bánh sang nhà bên trong ngày đầu về ở. Ở nhiều khu phía Nam, cách chào thoải mái hơn, gặp nhau ngoài hẻm cười một tiếng, giới thiệu tên là xong, quà cáp không nặng. Đây là những điều thường thấy, tuỳ làng, tuỳ khu; hỏi người bán hàng đầu ngõ hoặc bác bảo vệ là biết nơi mình về giữ nếp nào.
Có nơi còn giữ tục nhà mới về mời hàng xóm sang ăn bữa cơm hay chén chè. Nếu nơi bạn về có nếp đó, làm nhẹ là đủ, không cần thành tiệc. Bữa mời đông và ra mắt nhà thì để đến dịp tân gia.
Lỡ ở mấy tháng rồi mà chưa chào thì gỡ thế nào
Chuyện này hay gặp: chuyển đến trong lúc bận, tuần đầu chưa kịp, rồi càng để lâu càng ngại. Cách gỡ đơn giản nhất là nhận thẳng. Gặp ở hành lang, đứng lại nói: Cháu ở căn bên cạnh mấy tháng rồi mà bận quá chưa sang chào bác được, cháu xin lỗi. Người lớn tuổi thường nhẹ nhõm khi nghe câu đó, vì nó cho họ biết bạn có để ý.
Nếu trong thời gian đó đã có va chạm nhỏ, như nhà bên từng gõ cửa nhắc tiếng ồn, thì lời chào muộn nên kèm một câu nhận phần đó: Hôm trước nhà cháu ồn bác phải sang nhắc, cháu ngại quá, giờ nhà cháu đã lót chân ghế rồi ạ. Một câu kể việc đã sửa đáng giá hơn mười câu xin lỗi.
Không cần làm bù bằng quà to. Người ta không chờ quà, người ta chờ được nhìn nhận. Và nếu đã chào mà nhà bên vẫn lạnh nhạt, thì cứ giữ phép lịch sự ở thang máy, không cần cố thêm; nhiều người chỉ thân sau một năm, khi đã thấy bạn ở yên ổn.
Tuần đầu ở nhà mới: những việc nhỏ người ta để ý hơn lời chào
Lời chào mở cửa, nhưng hàng xóm chấm điểm bạn bằng những gì họ thấy ở hành lang trong mấy tuần đầu. Mấy việc dưới đây không tốn tiền mà giữ được tiếng.
- Dọn sạch thùng các tông trong ngày. Đừng xếp thùng rỗng ngoài cửa chờ đồng nát. Gấp dẹt, mang xuống điểm rác hoặc để trong nhà.
- Báo ban quản lý trước khi chuyển đồ to. Đăng ký giờ dùng thang máy chở đồ, lót tấm bảo vệ vách thang. Người ở lâu rất ghét cảnh thang máy bị chặn cả buổi sáng mà không ai báo.
- Giữ giờ thợ. Khoan, đục chỉ trong giờ toà nhà cho phép, thường là giờ hành chính, nghỉ trưa và cuối tuần thì dừng. Dặn thợ không hút thuốc ở hành lang, không nói to ở cầu thang.
- Không để giày dép, xe đẩy ra hành lang. Lối chung là của cả tầng. Một kệ giày ngoài cửa trông nhỏ nhưng là thứ đầu tiên người khác thấy khi bước ra thang máy.
- Chào khi gặp. Tuần đầu, gặp ai ở thang máy cũng gật đầu chào trước. Người mới chào trước là lẽ thường ở hầu hết mọi nơi.
- Hỏi nếp chung một lần. Giờ đổ rác, ngày thu phí, chỗ phơi đồ, chỗ để xe đạp trẻ con. Hỏi một lần là đủ, rồi làm theo.
Một ví dụ giả định: anh A dọn vào căn hộ mới, chào hàng xóm rất khéo nhưng để thùng rỗng ngoài cửa ba ngày. Đến khi nhà bên phải nhờ bảo vệ nhắc, lời chào hôm đầu gần như bị quên. Ngược lại, chị B không kịp chào ai tuần đầu, nhưng hành lang trước cửa luôn sạch, thợ làm đúng giờ; khi chị sang chào muộn, hàng xóm đã có cảm tình sẵn.
Câu hỏi thường gặp
Mới chuyển đến chung cư có bắt buộc phải sang chào hàng xóm không?
Không có quy định nào bắt, nhưng chào hai nhà sát vách và nhà ngay dưới trong tuần đầu giúp bạn đỡ rất nhiều chuyện về sau. Người đã biết mặt bạn sẽ gõ cửa nói nhỏ khi có chuyện, thay vì gọi ban quản lý.
Sang chào hàng xóm nên mang gì cho vừa?
Một túi hoa quả nhỏ, ít bánh, hoặc đĩa xôi chè tự làm là vừa. Món càng nhẹ càng dễ nhận, người ta không phải tính chuyện đáp lễ. Quà to ngay lần đầu dễ làm người nhận thấy mắc nợ.
Gõ cửa mấy lần không ai ra thì sao?
Bấm chuông một lần, chờ nửa phút, không ai ra thì về. Hôm sau thử lại vào giờ khác. Chào hai lần không gặp thì chờ gặp ở hành lang hay thang máy, chào ở đó cũng phải phép.
Người thuê nhà có cần chào hàng xóm như chủ nhà không?
Có, và còn nên chào kỹ hơn, vì hàng xóm thường dè dặt với người thuê. Chỉ cần nói mình ở căn nào, ở bao lâu, có mấy người, và cho họ biết cách báo mình khi có chuyện.
Hàng xóm mời vào nhà ngay lần đầu thì có nên vào không?
Nếu mời một lần cho có thì cảm ơn và hẹn hôm khác. Nếu chủ nhà mời tiếp, mở rộng cửa, thì vào ngồi mười lăm phút là đẹp. Ngồi lâu, hỏi nhiều về nhà cửa người ta thì nên tránh ở lần đầu.
Có nên xin số điện thoại hàng xóm ngay khi chào không?
Không nên xin ngay. Bạn chủ động để lại số mình thì được, kèm câu có việc gì cứ gọi. Người kia muốn cho số thì họ sẽ cho, không muốn thì vẫn giữ được hoà khí.