Nhà có em bé mới sinh ở chung cư nên báo trước nhà sát vách và nhà ngay dưới trong tuần đầu đón bé về, nói rõ bé hay thức giờ nào, mình đang làm gì để giảm tiếng, và mời họ cứ gõ cửa khi ồn quá. Nói trước không làm tiếng khóc nhỏ đi, nhưng nó biến một sự phiền không rõ lý do thành một chuyện người ta hiểu được và sẵn lòng chịu.
Không ai trách một em bé khóc. Người ta khó chịu vì mất ngủ mà không biết bao giờ mới hết, và vì cảm giác nhà bên coi chuyện đó là đương nhiên. Bài này dành cho bố mẹ trẻ, cả ông bà lên chăm cháu: báo thế nào, làm gì trong nhà cho đỡ vọng, đáp sao khi bị phàn nàn, và khi đã lỡ để hàng xóm phải sang nhắc thì gỡ ra sao.
Vì sao người không có con nhỏ dễ phật lòng
Tiếng khóc của trẻ sơ sinh xuyên tường tốt hơn hầu hết tiếng ồn khác: cao, đứt quãng, khó quen. Ở nhiều chung cư, tường ngăn hai căn mỏng, phòng ngủ hai nhà lại sát nhau. Nhà bên có thể là người làm ca sớm, người già khó ngủ, hoặc một đôi vợ chồng đang mong con mà chưa có. Mỗi người nghe tiếng khóc với một nỗi riêng.
Điều làm họ phật lòng thường không phải tiếng khóc mà là sự im lặng của nhà có em bé. Gặp ở thang máy, bố mẹ bé không nói gì, như thể không biết đêm qua cả tầng thức. Người kia bắt đầu nghĩ: nhà này không để ý tới ai. Từ đó, một chuyện tự nhiên thành chuyện khó chịu.
Biết điều ở đây là đi trước một bước: nhận phần phiền về mình khi chưa ai phải nói, và cho người kia một cách báo lại mà không thấy ngại. Một em bé khóc đêm thường chỉ kéo dài vài tháng; hai nhà giữ được hoà khí qua mấy tháng đó thì về sau rất dễ sống cạnh nhau.
Việc làm trong nhà để đỡ vọng sang
Đổi chỗ nôi. Nếu phòng ngủ nhà mình áp tường với phòng ngủ nhà bên, chuyển nôi sang phòng giáp hành lang hoặc phòng khách mấy tháng đầu. Chỉ riêng việc này đã giảm nhiều tiếng vọng.
Đóng cửa sổ, cửa ban công khi dỗ đêm. Tiếng đi ra cửa sổ rồi vào nhà trên, nhà dưới. Mùa nóng thì bật quạt, máy lạnh, đóng cửa lúc bé quấy.
Dỗ ở phòng giữa. Bế bé ra phòng xa nhất so với nhà hàng xóm để dỗ, không ra hành lang, không ra ban công lúc nửa đêm.
Lót tường, treo rèm dày. Tủ quần áo áp vào tường chung, treo rèm dày, trải thảm. Không cần làm cách âm tốn kém, mấy việc nhỏ này đã đỡ.
Giữ các tiếng khác thấp. Đêm có em bé thì máy giặt, máy sấy, tiếng kéo ghế càng nên tránh. Hàng xóm chịu tiếng khóc được, nhưng tiếng khóc cộng tiếng máy giặt lúc mười một giờ đêm thì khó.
Ông bà lên chăm cũng cần biết. Người lớn quen nếp ở nhà quê có thể bế cháu đi dạo hành lang ban đêm hoặc ru to. Nói nhẹ với ông bà về chuyện tường mỏng, nhờ ông bà dỗ trong phòng.
Báo trước thế nào: câu mẫu
Chọn lúc bé đã về nhà được vài hôm, mẹ đã khoẻ hơn. Một người trong nhà sang là đủ, thường là bố hoặc ông bà. Đưa kèm vài quả cam, gói bánh nhỏ cho có lễ, không cần hơn.
- Mở lời với nhà sát vách: Cháu chào cô chú, nhà cháu mới đón em bé về được mấy hôm. Bé còn nhỏ nên đêm hay khóc, cháu sang xin lỗi cô chú trước.
- Nói rõ việc đang làm: Nhà cháu đã chuyển nôi sang phòng ngoài cho xa tường nhà mình, đêm dỗ cũng đóng hết cửa rồi, nhưng chắc vẫn còn nghe tiếng.
- Mời họ báo lại: Đêm nào ồn quá, cô chú nhắn hoặc gõ cửa cứ nói thẳng với cháu, nhà cháu không ngại đâu ạ.
- Với nhà ngay dưới: Nhà em có em bé mới sinh, đêm có tiếng bước chân đi lại bế bé, em lót thảm rồi mà vẫn sợ vọng xuống, có gì anh chị cứ báo em.
- Lúc ra về: Chắc vài tháng nữa bé ngủ được đêm, mấy tháng này nhà cháu làm phiền cô chú nhiều.
Câu cuối có ý quan trọng: nó cho người nghe biết chuyện có điểm kết thúc. Người ta chịu được rất nhiều thứ khi biết nó không kéo dài mãi.
Khi hàng xóm sang phàn nàn: nói dở và nói được
Có thể bạn đã báo trước mà vẫn có ngày người ta gõ cửa lúc hai giờ sáng. Lúc đó bạn mệt, họ cũng mệt. Câu đầu tiên quyết định cả mấy tháng sau.
| Câu nói dở | Người kia nghe thấy gì | Câu nói được |
|---|---|---|
| Trẻ con thì phải khóc chứ, làm sao được | Nhà này coi mình chịu là đương nhiên | Dạ cháu biết, cháu xin lỗi, để cháu bế bé vào phòng trong ngay. |
| Nhà chị chưa có con nên không hiểu | Bị chạm vào chuyện riêng, bị coi thường | Em xin lỗi chị, đêm nay bé quấy hơn mọi hôm, em đang dỗ. |
| Đóng cửa im lặng, không trả lời | Bị phớt lờ | Mở cửa, nói một câu, dù đang bế bé |
| Hôm sau giận, không chào nữa | Một chuyện thành mâu thuẫn | Hôm sau sang chào, cảm ơn vì đã nói thẳng |
Nếu người sang nhắc nói nặng lời, cứ để câu nói đó qua, đừng đáp lại cùng giọng ở cửa lúc nửa đêm. Hôm sau, khi cả hai đã ngủ, mới là lúc nói tiếp. Còn nếu lời nhắc biến thành chửi bới kéo dài, doạ dẫm, đập cửa, thì đó không còn là chuyện biết điều nữa; nói với người thân, nhờ ban quản lý hoặc tổ dân phố đứng giữa.
Vùng miền, nếp nhà và chuyện ông bà
Ở nhiều nhà phía Bắc, ông bà thường nhắc con cháu sang báo hàng xóm khi có em bé, coi đó là phép lịch sự cũ của ngõ xóm. Ở miền Trung, có nơi hàng xóm biết nhà có người ở cữ thì tự giữ yên, đi qua nói nhỏ, và nhà có em bé thường đem chút quà sang cảm ơn khi bé đầy tháng. Ở nhiều khu phía Nam, người ta cởi mở hơn, gặp nhau hỏi thăm em bé, đôi khi hàng xóm còn mang cho ít đồ. Những điều này thường thấy chứ không phải nhà nào cũng thế; tuỳ khu, tuỳ người.
Một chuyện hay gặp ở chung cư là ông bà ở quê lên chăm cháu, quen bế cháu ra ngõ hay đi lại nói chuyện lúc tối. Ở chung cư thì hành lang vọng tiếng. Nói với ông bà không nên theo kiểu sửa lưng, mà kể chuyện tường mỏng: Bà ơi, tường nhà mình mỏng lắm, bên kia nghe rõ cả tiếng nói, bà dỗ cháu trong phòng này cho đỡ vọng nhé. Người lớn tuổi hiểu ngay khi được nói lý do.
Khi bé đầy tháng, nhiều nhà mang chút chè, xôi sang biếu hàng xóm đã chịu mấy tuần đầu. Không bắt buộc, nhưng là cách khép lại giai đoạn khó rất đẹp.
Nếu nhà bên cũng có con nhỏ, hai nhà thường dễ thông cảm cho nhau hơn, nhưng đừng vì thế mà bỏ qua lời báo. Ngược lại, nếu nhà bên là người làm ca đêm hay người già yếu, nên hỏi họ giờ nào cần yên nhất, rồi cố giữ khung giờ đó: ví dụ giả định, bác hàng xóm ngủ trưa từ mười hai rưỡi tới hai giờ thì cả nhà tránh tắm cho bé, tránh mở nhạc ru to vào lúc đó. Hỏi một câu như vậy cho người kia thấy mình được tính tới, và thường họ sẽ dễ chịu hơn hẳn với những giờ còn lại.
Đã để hàng xóm phải nhắc nhiều lần thì gỡ ra sao
Nếu bạn chưa từng báo trước, và nhà bên đã sang nhắc vài lần, thì lúc này không cần giải thích dài. Sang vào buổi tối, một mình, nói ngắn: Cháu xin lỗi cô chú, mấy tuần nay nhà cháu để cô chú mất ngủ mà chưa sang nói được câu nào. Nhà cháu đã chuyển nôi ra phòng ngoài rồi, cô chú thấy còn ồn cứ báo cháu.
Điểm then chốt là câu "đã chuyển nôi" hay "đã lót thảm": người nghe cần thấy có một việc đã thay đổi, chứ không chỉ một lời xin lỗi. Nếu chưa làm gì, hãy làm một việc trước rồi mới sang.
Không mang quà to để chuộc lỗi. Quà lớn lúc này dễ làm người nhận thấy bị mua sự im lặng. Một gói bánh, hộp hoa quả nhỏ là đủ. Và nếu sau đó họ vẫn khó chịu, hãy chấp nhận rằng vài tháng tới quan hệ sẽ hơi lạnh; khi bé lớn, đêm yên, nhiều nhà tự nhiên trở lại thân như cũ.
Một đêm điển hình và cách xoay xở (ví dụ giả định)
Anh C và chị D có con gái ba tuần tuổi, ở tầng tám một chung cư cũ. Phòng ngủ của họ áp tường với phòng ngủ nhà bác E, một người về hưu sống cùng vợ. Tuần đầu đón bé, anh C sang báo trước, bác E gật đầu, nói nhà bác cũng từng nuôi con nhỏ. Mọi chuyện ổn cho tới một đêm bé quấy từ mười một giờ tới gần ba giờ sáng.
Sáng hôm sau, gặp bác gái ở thang máy, chị D thấy bác mệt, không nói gì. Chị không đợi bác lên tiếng: Đêm qua bé nhà cháu quấy lâu quá, chắc hai bác mất ngủ, cháu xin lỗi bác. Bác gái cười, kể đêm qua bác cũng thức vì đau lưng. Tối đó, anh C chuyển nôi sang phòng khách, lót thêm tấm thảm ở phòng ngủ.
Điều đáng học ở đây: lời xin lỗi đến trước lời phàn nàn, và có một việc cụ thể đi kèm. Nhà bác E không phải nhắc lần nào trong ba tháng sau đó. Nếu chị D im lặng ở thang máy hôm ấy, có lẽ câu chuyện đã khác, dù tiếng khóc vẫn y như vậy.
Những việc không cần làm: không cần mỗi sáng sang xin lỗi một lần, không cần biếu quà liên tục, không cần cấm cả nhà nói chuyện. Hàng xóm chỉ cần biết bạn có để ý, và có cách báo bạn khi thật sự quá sức.
Câu hỏi thường gặp
Nhà có em bé có cần báo hàng xóm không hay để tự họ hiểu?
Nên báo, nhất là nhà sát vách và nhà ngay dưới. Ai cũng hiểu trẻ con khóc, nhưng được báo trước thì người ta thấy mình được tôn trọng và dễ chịu đựng hơn. Một lời báo ngắn tránh được rất nhiều khó chịu về sau.
Có nên mang quà khi sang xin lỗi hàng xóm vì con khóc không?
Mang chút quà nhỏ như hoa quả, gói bánh là đủ lễ. Không cần quà đắt, vì quà lớn dễ làm người nhận thấy bị mua sự chịu đựng. Điều người ta cần hơn là thấy nhà bạn đã làm gì để giảm tiếng.
Hàng xóm gõ cửa lúc nửa đêm phàn nàn thì nên nói gì?
Xin lỗi ngắn và làm ngay một việc, như bế bé vào phòng trong hoặc đóng cửa sổ. Không giải thích dài, không đáp lại bằng giọng gắt. Hôm sau sang chào và cảm ơn họ đã nói thẳng.
Con khóc đêm thì có phải chuyển nôi sang phòng khác không?
Không bắt buộc, nhưng nếu phòng ngủ nhà bạn áp tường phòng ngủ nhà bên thì chuyển nôi sang phòng xa tường chung là cách đỡ ồn hiệu quả nhất. Làm trong vài tháng đầu là đủ, khi bé ngủ được đêm thì về chỗ cũ.
Hàng xóm nói nặng lời vì trẻ khóc thì nên làm gì?
Đừng đáp lại cùng giọng lúc đang căng. Hôm sau nói chuyện bình tĩnh, kể những việc nhà mình đã làm. Nếu lời nói thành chửi bới kéo dài hay doạ dẫm, hãy nhờ ban quản lý hoặc tổ dân phố đứng giữa.
Ông bà lên chăm cháu hay bế ra hành lang thì nói sao cho khéo?
Nói bằng lý do chứ không bằng lời sửa: tường nhà mỏng, bên kia nghe rõ. Nhờ ông bà dỗ cháu trong phòng xa tường chung. Người lớn tuổi thường làm theo ngay khi được giải thích nhẹ nhàng.